<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X58n1033"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 1033 花严原人论合解</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 1033 花严原人论合解</title> <author>元 圆觉解 明 杨嘉祚删合</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> </editionStmt> <extent>2卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">58</idno>.<idno type="no">1033</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2023-11-07 16:19:28 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">花严原人论合解</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB00063"> <charName>CBETA CHARACTER CB00063</charName> <mapping cb:dec="983103" type="PUA">U+F003F</mapping> <mapping type="unicode">U+20CBF</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[口*束]</value></charProp></char> <char xml:id="CB01926"> <charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName> <mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char> <char xml:id="CB05279"> <charName>CBETA CHARACTER CB05279</charName> <mapping cb:dec="988319" type="PUA">U+F149F</mapping> <mapping type="unicode">U+48BC</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[邱-丘+共]</value></charProp></char> <char xml:id="CB05846"> <charName>CBETA CHARACTER CB05846</charName> <mapping cb:dec="988886" type="PUA">U+F16D6</mapping> <mapping type="unicode">U+27656</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>祜</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[袖-由+古]</value></charProp></char> <char xml:id="CB06873"> <charName>CBETA CHARACTER CB06873</charName> <mapping cb:dec="989913" type="PUA">U+F1AD9</mapping> <mapping type="unicode">U+2231E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>迴</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[廷-壬+(同-(一/口)+巳)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15072"> <charName>CBETA CHARACTER CB15072</charName> <mapping cb:dec="998112" type="PUA">U+F3AE0</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+39DE</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>拔</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[托-七+友]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15081"> <charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName> <mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping> <mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15106"> <charName>CBETA CHARACTER CB15106</charName> <mapping cb:dec="998146" type="PUA">U+F3B02</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+9B31</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鬱</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[鬱-山+止]</value></charProp></char> <char xml:id="CB17227"> <charName>CBETA CHARACTER CB17227</charName> <mapping cb:dec="1000267" type="PUA">U+F434B</mapping> <charProp><localName>normalized form</localName><value>坝</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[坝-雨+襾]</value></charProp></char> <char xml:id="CB17229"> <charName>CBETA CHARACTER CB17229</charName> <mapping cb:dec="1000269" type="PUA">U+F434D</mapping> <charProp><localName>composition</localName><value>[火/(〦-一+又)]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2005-06-06T14:05:33"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X58.1033.0774a" n="0774a"/> <lb ed="X" n="0774a01"/> <lb ed="X" n="0774a02"/> <lb ed="X" n="0774a03"/> <lb ed="X" n="0774a04"/> <lb ed="X" n="0774a05"/><cb:docNumber>No. 1033</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0774a06"/><lb ed="R104" n="0286a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>花严原人论合解卷上</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0774a07"/> <lb ed="X" n="0774a08"/><lb ed="R104" n="0286a02"/><byline cb:type="other">唐圭峰兰若沙门 宗密 论</byline> <lb ed="X" n="0774a09"/><lb ed="R104" n="0286a03"/><byline cb:type="author">元长安<name role="" type="person">开元寺</name>沙门 圆觉 解</byline> <lb ed="X" n="0774a10"/><lb ed="R104" n="0286a04"/><byline cb:type="other">明 寨雲居士 杨嘉祚 删合</byline> <lb ed="X" n="0774a11"/><lb ed="R104" n="0286a05"/><byline cb:type="other">淸 东甫居士 钱伊庵 <lb ed="X" n="0774a12"/><lb ed="R104" n="0286a06"/> 真益居士 陈熙愿 同挍</byline> <lb ed="X" n="0774a13"/><lb ed="R104" n="0286a07"/><byline cb:type="other">淸 六不居士 顾莲善 重刊</byline> <lb ed="X" n="0774a14"/><lb ed="R104" n="0286a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0774a1401">花严原人论序</p></cb:div> <lb ed="X" n="0774a15"/><lb ed="R104" n="0286a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0774a1501">论题标花严者。以是此论之所宗。下五教中。一乘 <lb ed="X" n="0774a16"/><lb ed="R104" n="0286a10"/>显性。即此经故。原者。推究其本之谓也。欲穷究人 <lb ed="X" n="0774a17"/><lb ed="R104" n="0286a11"/>之本始。故曰原人。问曰。<persName>佛</persName>教常言众生通五趣者。 <lb ed="X" n="0774a18"/><lb ed="R104" n="0286a12"/>何故此论但标原人。答曰。论主约人是我同类。故 <lb ed="X" n="0774a19"/><lb ed="R104" n="0286a13"/>序云。我今得此人身而不自知。又六道中。其馀五 <lb ed="X" n="0774a20"/><lb ed="R104" n="0286a14"/>趣。苦乐不均。不堪修行。故偏劝人。裴相国原觉序 <lb ed="X" n="0774a21"/><lb ed="R104" n="0286a15"/>云。生灵之所以往来者。六道也。鬼神沉幽愁之苦。 <lb ed="X" n="0774a22"/><lb ed="R104" n="0286a16"/>鸟兽怀獝狘之悲。修罗方嗔。诸天正乐。可以整心 <lb ed="X" n="0774a23"/><lb ed="R104" n="0286a17"/>虑。趣菩提。唯人道为能耳。三世诸<persName>佛</persName>。皆于人中成 <lb ed="X" n="0774a24"/><lb ed="R104" n="0286a18"/><persName>佛</persName>。盖为此也。知人之原。则四圣六凡。类可知矣。论。 <pb ed="X" xml:id="X58.1033.0774b" n="0774b"/> <lb ed="X" n="0774b01"/><lb ed="R104" n="0286b01"/>谓评议。假立问答。研究深旨。故名曰论。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0774b02"/><lb ed="R104" n="0286b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0774b0201">万灵蠢蠢。皆有其本。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0774b03"/><lb ed="R104" n="0286b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0774b0301">万灵者。羽毛鳞介昆蛊之属。蠢。动也。擧蜫虫以该 <lb ed="X" n="0774b04"/><lb ed="R104" n="0286b04"/>胎卵湿化也。皆有其本者。本即因缘。瑜伽释众生 <lb ed="X" n="0774b05"/><lb ed="R104" n="0286b05"/>云。思业为因。壳胎湿染为缘。有五蕴生。圆觉云。若 <lb ed="X" n="0774b06"/><lb ed="R104" n="0286b06"/>诸世界。一切种姓。卵生。胎生。湿生。化生。皆因婬欲 <lb ed="X" n="0774b07"/><lb ed="R104" n="0286b07"/>而正性命。当知轮<g ref="#CB06873">迴</g>。爱为根本。又俱舍颂云。倒心 <lb ed="X" n="0774b08"/><lb ed="R104" n="0286b08"/>趣欲境。湿化染香处。楞严云。卵唯想生。胎因情有。 <lb ed="X" n="0774b09"/><lb ed="R104" n="0286b09"/>湿以合感。化以離应。金刚论云。依壳而生曰卵。动 <lb ed="X" n="0774b10"/><lb ed="R104" n="0286b10"/>类也。含藏而出曰胎。欲类也。假润而兴称湿。湿以 <lb ed="X" n="0774b11"/><lb ed="R104" n="0286b11"/>合感。趣类也。不由父母。但自想合。无而忽有曰化。 <lb ed="X" n="0774b12"/><lb ed="R104" n="0286b12"/>化以離应。假类也。化亦自想。悬想勝处。情爱彼境。 <lb ed="X" n="0774b13"/><lb ed="R104" n="0286b13"/>即便化生。故云離应。故知众生之类。无问巨细。皆 <lb ed="X" n="0774b14"/><lb ed="R104" n="0286b14"/>以爱染而为其本耳。此擧有情以例人也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0774b15"/><lb ed="R104" n="0286b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0774b1501">万物芸芸。各归其根。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0774b16"/><lb ed="R104" n="0286b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0774b1601">万物者。百穀草木之类。芸芸者。繁茂之状。物各有 <lb ed="X" n="0774b17"/><lb ed="R104" n="0286b17"/>根。方得枝葉茂盛。此擧无情以例人也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0774b18"/><lb ed="R104" n="0286b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0774b1801">未有无根本而有枝末者也。况三才中之最灵。而无 <lb ed="X" n="0774b19"/><lb ed="R104" n="0287a01"/>本源乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0774b20"/><lb ed="R104" n="0287a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0774b2001">无根本。那有枝末。是蜫虫草木。尙有因缘。况三才 <lb ed="X" n="0774b21"/><lb ed="R104" n="0287a03"/>中。唯人最灵。岂无本乎。三才者。天地人也。才。谓才 <lb ed="X" n="0774b22"/><lb ed="R104" n="0287a04"/>能。谓天有运动之才。地有生成之才。人有鉴虑之 <lb ed="X" n="0774b23"/><lb ed="R104" n="0287a05"/>才。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0774b24"/><lb ed="R104" n="0287a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0774b2401">且知人者智。自知者明。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X58.1033.0774c" n="0774c"/> <lb ed="X" n="0774c01"/><lb ed="R104" n="0287a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0774c0101">知人为末。自知为本。下文显真源处。了性同<persName>佛</persName>。是 <lb ed="X" n="0774c02"/><lb ed="R104" n="0287a08"/>为智明。以本该末。亦无遗矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0774c03"/><lb ed="R104" n="0287a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0774c0301">我今禀得人身。而不自知所从来。曷能知他世所趣 <lb ed="X" n="0774c04"/><lb ed="R104" n="0287a10"/>乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0774c05"/><lb ed="R104" n="0287a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0774c0501">我者。五蕴假我也。禀得者。有所禀受而得此身也。 <lb ed="X" n="0774c06"/><lb ed="R104" n="0287a12"/>所从来者。即前世所禀。依内教说。即过去业惑。展 <lb ed="X" n="0774c07"/><lb ed="R104" n="0287a13"/>转乃至本觉真如。是也。他世。即後世也。趣。谓趣向。 <lb ed="X" n="0774c08"/><lb ed="R104" n="0287a14"/>谓捨此身<anchor xml:id="nkr_note_add_0774c0801" n="0774c0801"/><anchor xml:id="beg0774c0801" n="0774c0801"/>已<anchor xml:id="end0774c0801"/>。当生何道。天耶。狱耶。或升。或坠。既不 <lb ed="X" n="0774c09"/><lb ed="R104" n="0287a15"/>知身所从来。又焉知死所趣向乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0774c10"/><lb ed="R104" n="0287a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0774c1001">曷能知天下古今人事乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0774c11"/><lb ed="R104" n="0287a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0774c1101">天下。横约处也。古今。竖约时也。人事至赜。略如风 <lb ed="X" n="0774c12"/><lb ed="R104" n="0287a18"/>俗美恶。礼乐成壞。刑政得失之类。是也。知身所从 <lb ed="X" n="0774c13"/><lb ed="R104" n="0287b01"/>来。及他世所趣。即前自知之事。天下古今人事。即 <lb ed="X" n="0774c14"/><lb ed="R104" n="0287b02"/>前知人之事。盖原身为本。天下古今为末。先本後 <lb ed="X" n="0774c15"/><lb ed="R104" n="0287b03"/>末。则不失其序矣。若于自身而不知究。乃欲知天 <lb ed="X" n="0774c16"/><lb ed="R104" n="0287b04"/>下古今人事。其安能乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0774c17"/><lb ed="R104" n="0287b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0774c1701">故数十年中。学无常师。博考内外。以原自身。原之不 <lb ed="X" n="0774c18"/><lb ed="R104" n="0287b06"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0774c1801" n="0774c1801"/><anchor xml:id="beg0774c1801" n="0774c1801"/>已<anchor xml:id="end0774c1801"/>。果得其本。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0774c19"/><lb ed="R104" n="0287b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0774c1901">无常师者。书曰。德无常师。主善为师。善无常主。协 <lb ed="X" n="0774c20"/><lb ed="R104" n="0287b08"/>于克一。淸凉云。益我为友。人皆友焉。亦具此意。博。 <lb ed="X" n="0774c21"/><lb ed="R104" n="0287b09"/>谓廣博。考。谓考究。内则<persName>佛</persName>教宗说之旨。外则儒老 <lb ed="X" n="0774c22"/><lb ed="R104" n="0287b10"/>百氏之书。其志在于穷究自身之本也。原之不<anchor xml:id="nkr_note_add_0774c2201" n="0774c2201"/><anchor xml:id="beg0774c2201" n="0774c2201"/>已<anchor xml:id="end0774c2201"/>。 <lb ed="X" n="0774c23"/><lb ed="R104" n="0287b11"/>故得其本。故论主圆觉疏序云。髫专鲁教。冠讨竺 <lb ed="X" n="0774c24"/><lb ed="R104" n="0287b12"/>坟。禅遇南宗。教逢斯典。又云。行诣百城。坐探群籍。 <pb ed="X" xml:id="X58.1033.0775a" n="0775a"/> <lb ed="X" n="0775a01"/><lb ed="R104" n="0287b13"/>此其事也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0775a02"/><lb ed="R104" n="0287b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0775a0201">然今习儒道者。祇知近则乃祖乃父。传体相续。受得 <lb ed="X" n="0775a03"/><lb ed="R104" n="0287b15"/>此身。远则混沌一气。剖为阴阳之二。二生天地人三。 <lb ed="X" n="0775a04"/><lb ed="R104" n="0287b16"/>三生万物。万物与人。皆气为本。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0775a05"/><lb ed="R104" n="0287b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0775a0501">此下别叙诸宗。先叙外教也儒。即儒教。孔子为主。 <lb ed="X" n="0775a06"/><lb ed="R104" n="0287b18"/>道。即道教。老子为主。二家之意。皆以气为初始。渐 <lb ed="X" n="0775a07"/><lb ed="R104" n="0288a01"/>有人及万物。故近则谓祖传父。父传子。子续父。父 <lb ed="X" n="0775a08"/><lb ed="R104" n="0288a02"/>续祖。受得此身。远则谓天地之前。唯一元气。混然 <lb ed="X" n="0775a09"/><lb ed="R104" n="0288a03"/>不分。故曰混沌。剖。谓剖判。混沌既分之後。阳气轻 <lb ed="X" n="0775a10"/><lb ed="R104" n="0288a04"/>淸。故上陞。阴气重浊。故下沉。升者为天。沉者为地。 <lb ed="X" n="0775a11"/><lb ed="R104" n="0288a05"/>二气和合。人生其中。是为三才。从此渐有万物。道 <lb ed="X" n="0775a12"/><lb ed="R104" n="0288a06"/>经云。道生一。一生二。二生三。三生万物。一者。冲气 <lb ed="X" n="0775a13"/><lb ed="R104" n="0288a07"/>也。言道动出冲和妙气。于生物之理未足。又生阳 <lb ed="X" n="0775a14"/><lb ed="R104" n="0288a08"/>气。阳气不能独生。又生阴气。积冲气之一。故云一 <lb ed="X" n="0775a15"/><lb ed="R104" n="0288a09"/>生二。积阳气之二。故云二生三。阴阳含孕。冲气调 <lb ed="X" n="0775a16"/><lb ed="R104" n="0288a10"/>和。然後万物阜成。故曰三生万物。又周易云。易有 <lb ed="X" n="0775a17"/><lb ed="R104" n="0288a11"/>太极。是生两仪。两仪生四象。四象生八卦。八卦定 <lb ed="X" n="0775a18"/><lb ed="R104" n="0288a12"/>吉凶。吉凶生大业。又钩命诀云。易有五太。一曰太 <lb ed="X" n="0775a19"/><lb ed="R104" n="0288a13"/>易。气象未分也。二曰太初。元气萌也。三曰太始。形 <lb ed="X" n="0775a20"/><lb ed="R104" n="0288a14"/>之端也。四曰太素。形变有质也。五曰太极。形质<anchor xml:id="nkr_note_add_0775a2001" n="0775a2001"/><anchor xml:id="beg0775a2001" n="0775a2001"/>已<anchor xml:id="end0775a2001"/> <lb ed="X" n="0775a21"/><lb ed="R104" n="0288a15"/>具也。从此渐生天地万物。论中双合二家之意为 <lb ed="X" n="0775a22"/><lb ed="R104" n="0288a16"/>文。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0775a23"/><lb ed="R104" n="0288a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0775a2301">习<persName>佛</persName>法者。但云近则前生造业。随业受报。得此人身。 <lb ed="X" n="0775a24"/><lb ed="R104" n="0288a18"/>远则业又从惑。辗转乃至阿赖耶识。为身根本。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X58.1033.0775b" n="0775b"/> <lb ed="X" n="0775b01"/><lb ed="R104" n="0288b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0775b0101">此叙内教也。虽总言<persName>佛</persName>法。意乃别指权小。近即人 <lb ed="X" n="0775b02"/><lb ed="R104" n="0288b02"/>天教。远则下一句。小教。阿赖耶识。即法相教。于此 <lb ed="X" n="0775b03"/><lb ed="R104" n="0288b03"/>三中。前不兼後。後必兼前。云乃至者。谓惑又从执 <lb ed="X" n="0775b04"/><lb ed="R104" n="0288b04"/>而起。然惑与执。各有二种。惑二种者。一烦恼障。二 <lb ed="X" n="0775b05"/><lb ed="R104" n="0288b05"/>所知障。执二种者。一我执。二法执。谓五蕴等从众 <lb ed="X" n="0775b06"/><lb ed="R104" n="0288b06"/>缘生本无实性。众生不了。计以为实。名曰法执。由 <lb ed="X" n="0775b07"/><lb ed="R104" n="0288b07"/>执法故。于诸理事世出世法。不能通达。名所知障。 <lb ed="X" n="0775b08"/><lb ed="R104" n="0288b08"/>此五蕴中。法尙叵得。况主宰者。众生于中。妄计实 <lb ed="X" n="0775b09"/><lb ed="R104" n="0288b09"/>我。名为我执。由执我故。烦恼障生。尘劳竞兴。业报 <lb ed="X" n="0775b10"/><lb ed="R104" n="0288b10"/>不息。由此轮转。苦果无穷。而二乘人。但除我执烦 <lb ed="X" n="0775b11"/><lb ed="R104" n="0288b11"/>恼障。未断法执所知障。菩萨双断二执二障。然此 <lb ed="X" n="0775b12"/><lb ed="R104" n="0288b12"/>二执二障。于阿赖耶识。皆有种子。从种生现。起惑 <lb ed="X" n="0775b13"/><lb ed="R104" n="0288b13"/>造业。推穷其本。则自赖耶。故云乃至。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0775b14"/><lb ed="R104" n="0288b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0775b1401">皆谓<anchor xml:id="nkr_note_add_0775b1401" n="0775b1401"/><anchor xml:id="beg0775b1401" n="0775b1401"/>已<anchor xml:id="end0775b1401"/>穷其理。而实未也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0775b15"/><lb ed="R104" n="0288b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0775b1501">如上内外教所说。皆是圣人权渐之谈。非究竟了 <lb ed="X" n="0775b16"/><lb ed="R104" n="0288b16"/>義之旨。恐人执滞。故总非之。意在责人。非斥法也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0775b17"/><lb ed="R104" n="0288b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0775b1701">然孔老释迦。皆是至圣。随时应物。设教殊途。内外相 <lb ed="X" n="0775b18"/><lb ed="R104" n="0288b18"/>资。共利群庶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0775b19"/><lb ed="R104" n="0289a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0775b1901">恐有难云。如前所说元气阴阳业惑识变。皆是孔 <lb ed="X" n="0775b20"/><lb ed="R104" n="0289a02"/>老释迦至圣所说。何得非之。故今通云。孔老之时。 <lb ed="X" n="0775b21"/><lb ed="R104" n="0289a03"/>此方人根未熟。尙未堪闻因果之说。况<persName>佛</persName>性了義 <lb ed="X" n="0775b22"/><lb ed="R104" n="0289a04"/>之谈。故孔老先以仁義道德而渐诱之。且指元气 <lb ed="X" n="0775b23"/><lb ed="R104" n="0289a05"/>阴阳为本。西方<persName>佛</persName>出世。四十年前。人根未熟。未堪 <lb ed="X" n="0775b24"/><lb ed="R104" n="0289a06"/>闻于<persName>佛</persName>性了義之旨。是故大觉且随三乘五性之 <pb ed="X" xml:id="X58.1033.0775c" n="0775c"/> <lb ed="X" n="0775c01"/><lb ed="R104" n="0289a07"/>機。说业识变等。至四十年後。方说一乘。故法花经 <lb ed="X" n="0775c02"/><lb ed="R104" n="0289a08"/>云。久默斯要。不务速说。皆显随时应物也。言殊途 <lb ed="X" n="0775c03"/><lb ed="R104" n="0289a09"/>者。谓殊异路途。即指前所说元气业惑等。立教不 <lb ed="X" n="0775c04"/><lb ed="R104" n="0289a10"/>同。故曰殊途。言内外相资等者。谓虽设教不同。然 <lb ed="X" n="0775c05"/><lb ed="R104" n="0289a11"/>亦互相资藉。<persName>佛</persName>教藉儒老为诱物之始。儒老藉<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0775c06"/><lb ed="R104" n="0289a12"/>教为成物之终。故曰共利群庶也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0775c07"/><lb ed="R104" n="0289a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0775c0701"><g ref="#CB15081">策</g>勤万行。明因果始终。推究万法。彰生起本末。虽皆 <lb ed="X" n="0775c08"/><lb ed="R104" n="0289a14"/>圣意。而有权有实。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0775c09"/><lb ed="R104" n="0289a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0775c0901">又恐难云。三教圣人利物之心既同。则应三教皆 <lb ed="X" n="0775c10"/><lb ed="R104" n="0289a16"/>可原人。何故此中偏宗<persName>佛</persName>教。故复答云。利物之心。 <lb ed="X" n="0775c11"/><lb ed="R104" n="0289a17"/>三圣虽同。权实之用。三圣则异。儒道一向是权。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0775c12"/><lb ed="R104" n="0289a18"/>教兼通权实。今取实教了義。故偏宗<persName>佛</persName>耳。<g ref="#CB15081">策</g>勤万 <lb ed="X" n="0775c13"/><lb ed="R104" n="0289b01"/>行者。行门之多。不<anchor xml:id="nkr_note_add_0775c1301" n="0775c1301"/><anchor xml:id="beg0775c1301" n="0775c1301"/>但<anchor xml:id="end0775c1301"/>说施戒等。至于四谛。缘生。十 <lb ed="X" n="0775c14"/><lb ed="R104" n="0289b02"/>善。五戒。四禅。八定。儒老五常。道德等。皆在其中也。 <lb ed="X" n="0775c15"/><lb ed="R104" n="0289b03"/>因果始终。唯明<persName>佛</persName>教。修因为始。感果为终也。万法 <lb ed="X" n="0775c16"/><lb ed="R104" n="0289b04"/>生起本末。亦通三教而言。儒道以气为本。释教以 <lb ed="X" n="0775c17"/><lb ed="R104" n="0289b05"/>业惑八识真如为本。随宗不同。末则可知矣。虽皆 <lb ed="X" n="0775c18"/><lb ed="R104" n="0289b06"/>圣意者。纵辞也。而有权有实者。夺辞也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0775c19"/><lb ed="R104" n="0289b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0775c1901">二教唯权。<persName>佛</persName>兼权实。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0775c20"/><lb ed="R104" n="0289b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0775c2001">权。谓权假。亦曰权宜。秤锤曰权。言能酌量轻重。以 <lb ed="X" n="0775c21"/><lb ed="R104" n="0289b09"/>喩圣人方便分别事宜。随器授道也。实者。果之核。 <lb ed="X" n="0775c22"/><lb ed="R104" n="0289b10"/>取其坚也。亦确乎不可<g ref="#CB15072">拔</g>之谓也。然则二教之权。 <lb ed="X" n="0775c23"/><lb ed="R104" n="0289b11"/>与<persName>佛</persName>教之权。可闻得乎。答曰。冥显有异。二教之权。 <lb ed="X" n="0775c24"/><lb ed="R104" n="0289b12"/>即冥权也。<persName>佛</persName>教之权。乃显权也。何以言之。明教大 <pb ed="X" xml:id="X58.1033.0776a" n="0776a"/> <lb ed="X" n="0776a01"/><lb ed="R104" n="0289b13"/>师云。权也者。有显权。有冥权。显权则为浅教。为小 <lb ed="X" n="0776a02"/><lb ed="R104" n="0289b14"/>道。冥权则为异道。为他教。浅教如法相破相。小道 <lb ed="X" n="0776a03"/><lb ed="R104" n="0289b15"/>如二乘人天。是<persName>佛</persName>随宜之说。故曰显权。冥权者。无 <lb ed="X" n="0776a04"/><lb ed="R104" n="0289b16"/>方妙用。潜兴密应。或为异道之师。以化正彼类。或 <lb ed="X" n="0776a05"/><lb ed="R104" n="0289b17"/>为他教之主。用他教法以利于世。如花严经云。或 <lb ed="X" n="0776a06"/><lb ed="R104" n="0289b18"/>持牛狗及鹿戒。或著壞衣奉侍火等。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0776a07"/><lb ed="R104" n="0290a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0776a0701"><g ref="#CB15081">策</g>万行。惩恶劝善。同归于治。则三教皆可遵行。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0776a08"/><lb ed="R104" n="0290a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0776a0801">欲夺先纵。以显权教之用也。儒教三纲五常。老氏 <lb ed="X" n="0776a09"/><lb ed="R104" n="0290a03"/>保雌守弱。释教三学六度。莫不皆使人<g ref="#CB15081">策</g>修万行。 <lb ed="X" n="0776a10"/><lb ed="R104" n="0290a04"/>止恶兴善而<anchor xml:id="nkr_note_add_0776a1001" n="0776a1001"/><anchor xml:id="beg0776a1001" n="0776a1001"/>已<anchor xml:id="end0776a1001"/>。为教不同。同归于治也。所归既同。 <lb ed="X" n="0776a11"/><lb ed="R104" n="0290a05"/>遵行皆可。是故依儒教。则为成德之君子。遵老氏。 <lb ed="X" n="0776a12"/><lb ed="R104" n="0290a06"/>则为淸静之真人。禀释教。则出三恶而往人天。乃 <lb ed="X" n="0776a13"/><lb ed="R104" n="0290a07"/>至究竟证三乘而圆二果者矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0776a14"/><lb ed="R104" n="0290a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0776a1401">推万法。穷理尽性。至于本源。则<persName>佛</persName>教方为决了。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0776a15"/><lb ed="R104" n="0290a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0776a1501">前纵此夺。以显实教之用也。前言三教皆可遵行 <lb ed="X" n="0776a16"/><lb ed="R104" n="0290a10"/>者但顺圣人随宜益物。治<anchor xml:id="nkr_note_add_0776a1601" n="0776a1601"/><anchor xml:id="beg0776a1601" n="0776a1601"/>已<anchor xml:id="end0776a1601"/>成之人身。非欲穷究 <lb ed="X" n="0776a17"/><lb ed="R104" n="0290a11"/>所以成人之源本。欲穷其本。则非了義教莫能尽 <lb ed="X" n="0776a18"/><lb ed="R104" n="0290a12"/>之。言推万法穷理尽性者。推。谓寻其本致。穷。谓极 <lb ed="X" n="0776a19"/><lb ed="R104" n="0290a13"/>其根源。尽。谓竭其蕴底。万法。即色心等世出世法。 <lb ed="X" n="0776a20"/><lb ed="R104" n="0290a14"/>然穷理尽性。语出周易。彼系辞云。穷理尽性以至 <lb ed="X" n="0776a21"/><lb ed="R104" n="0290a15"/>于命。虽借彼文。取意则异。理。谓道理。真理。性。谓法 <lb ed="X" n="0776a22"/><lb ed="R104" n="0290a16"/>性。心性。不取天赋。故不言命。谓真如一法。横对诸 <lb ed="X" n="0776a23"/><lb ed="R104" n="0290a17"/>事。曰理廣也。竖贯一法。曰性深也。然在无情。曰法 <lb ed="X" n="0776a24"/><lb ed="R104" n="0290a18"/>性。在有情。曰心性。亦曰<persName>佛</persName>性。亦名本觉。亦曰<persName>如来</persName> <pb ed="X" xml:id="X58.1033.0776b" n="0776b"/> <lb ed="X" n="0776b01"/><lb ed="R104" n="0290b01"/>藏。即下显性教中所说真性是也。谓色心等法。从 <lb ed="X" n="0776b02"/><lb ed="R104" n="0290b02"/>缘而生。无实自性。全是真如随缘所成。故此万法。 <lb ed="X" n="0776b03"/><lb ed="R104" n="0290b03"/>皆以真如而为本源。故论主圆觉疏序云。万法虚 <lb ed="X" n="0776b04"/><lb ed="R104" n="0290b04"/>伪。缘会而生。生法本无。一切唯识。识如幻梦。但是 <lb ed="X" n="0776b05"/><lb ed="R104" n="0290b05"/>一心。心寂而知。目之圆觉。此推万法至本源之谓 <lb ed="X" n="0776b06"/><lb ed="R104" n="0290b06"/>也。唯识亦云。此诸法勝義。亦即是真如。常如其性 <lb ed="X" n="0776b07"/><lb ed="R104" n="0290b07"/>故。即诸法实性。亦此義也。言至于本源者。非離真 <lb ed="X" n="0776b08"/><lb ed="R104" n="0290b08"/>性之外。别有本源。但约教诠浅深之异。故有至不 <lb ed="X" n="0776b09"/><lb ed="R104" n="0290b09"/>至尔。起信云。心真如者。即是一法界大总相法门 <lb ed="X" n="0776b10"/><lb ed="R104" n="0290b10"/>体。所谓心性不生不灭。乃至云唯是一心。故名真 <lb ed="X" n="0776b11"/><lb ed="R104" n="0290b11"/>如。又云。摩诃衍者。总说有二种。一者法。二者義。所 <lb ed="X" n="0776b12"/><lb ed="R104" n="0290b12"/>言法者。谓众生心。是心即摄一切世间出世间法。 <lb ed="X" n="0776b13"/><lb ed="R104" n="0290b13"/>依于此心。显示摩诃衍義。花严经云。云何说诸蕴。 <lb ed="X" n="0776b14"/><lb ed="R104" n="0290b14"/>诸蕴有何性。蕴性不可灭。是故说无生。分别此诸 <lb ed="X" n="0776b15"/><lb ed="R104" n="0290b15"/>蕴。其性本空寂。空故不可灭。此是无生義。众生既 <lb ed="X" n="0776b16"/><lb ed="R104" n="0290b16"/>如是。诸<persName>佛</persName>亦复然。<persName>佛</persName>及诸<persName>佛</persName>法。是性无所有。则知 <lb ed="X" n="0776b17"/><lb ed="R104" n="0290b17"/>不生不灭真如妙性。实诸法之本源矣。非一乘了 <lb ed="X" n="0776b18"/><lb ed="R104" n="0290b18"/>義。何以臻此。言决了者。谓决定了義。亦决断显了也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0776b19"/><lb ed="R104" n="0291a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0776b1901">然当今学士各执一宗。就师<persName>佛</persName>者。仍迷实義。故于天 <lb ed="X" n="0776b20"/><lb ed="R104" n="0291a02"/>地人物。不能原之至源。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0776b21"/><lb ed="R104" n="0291a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0776b2101">此先显馀宗未了。为造论之缘由也。学士。通指习 <lb ed="X" n="0776b22"/><lb ed="R104" n="0291a04"/>三教者。各执一宗。谓习儒者。唯执天命。习老者。唯 <lb ed="X" n="0776b23"/><lb ed="R104" n="0291a05"/>执自然等。更不复博究圆畅也。师<persName>佛</persName>者。即别指内 <lb ed="X" n="0776b24"/><lb ed="R104" n="0291a06"/>宗习权教人。或执业惑。或执识变。不信一乘实教。 <pb ed="X" xml:id="X58.1033.0776c" n="0776c"/> <lb ed="X" n="0776c01"/><lb ed="R104" n="0291a07"/>设谈<persName>佛</persName>性。定拣阐提。纵说真如。但云不变。有所未 <lb ed="X" n="0776c02"/><lb ed="R104" n="0291a08"/>悟。故曰仍迷。其犹众盲摸象。岂识象之全躯。坐井 <lb ed="X" n="0776c03"/><lb ed="R104" n="0291a09"/>观天。寧见天之无际。前就学人所知。以显教之权 <lb ed="X" n="0776c04"/><lb ed="R104" n="0291a10"/>实。今约学人所执。为造论之发端。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0776c05"/><lb ed="R104" n="0291a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0776c0501">余今还依内外教理。推穷万法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0776c06"/><lb ed="R104" n="0291a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0776c0601">依内外教理。则见解圆融。而无偏局之弊。与未尝 <lb ed="X" n="0776c07"/><lb ed="R104" n="0291a13"/>读<persName>佛</persName>书而辄议<persName>佛</persName>者。相去远矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0776c08"/><lb ed="R104" n="0291a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0776c0801">初从浅至深。于习权教者。斥滞令通。而极其本。後依 <lb ed="X" n="0776c09"/><lb ed="R104" n="0291a15"/>了教。显示辗转生起之義。会偏令圆。而至于末。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0776c10"/><lb ed="R104" n="0291a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0776c1001">从浅至深者。即指论初二门斥迷执偏浅也。于中 <lb ed="X" n="0776c11"/><lb ed="R104" n="0291a17"/>前前浅而後後深。斥滞令通者。即破执情而显圆 <lb ed="X" n="0776c12"/><lb ed="R104" n="0291a18"/>解也。极其本者。指第三门显真源也。依了教显示 <lb ed="X" n="0776c13"/><lb ed="R104" n="0291b01"/>辗转生起者。即第四门中用显性了義。会前所执。 <lb ed="X" n="0776c14"/><lb ed="R104" n="0291b02"/>同一真理也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0776c15"/><lb ed="R104" n="0291b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0776c1501">文有四篇。名原人也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0776c16"/><lb ed="R104" n="0291b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0776c1601">总结论名。前序论竟。四篇者。一斥迷执。二斥偏浅。 <lb ed="X" n="0776c17"/><lb ed="R104" n="0291b05"/>三直显真源。四会通本末。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0776c18"/><lb ed="R104" n="0291b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0776c1801">一斥迷执<note place="inline">习儒道者</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0776c19"/><lb ed="R104" n="0291b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0776c1901">斥者。排摈義。迷。谓惑而不悟。执。谓固守不移。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0776c20"/><lb ed="R104" n="0291b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0776c2001">儒道二教。说人畜等类。皆是虚无大道生成养育。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0776c21"/><lb ed="R104" n="0291b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0776c2101">此下显二宗之大同也。道经云。有物混成。先天地 <lb ed="X" n="0776c22"/><lb ed="R104" n="0291b10"/>生。寂兮寥兮。独立而不改。周行而不殆。可以为天 <lb ed="X" n="0776c23"/><lb ed="R104" n="0291b11"/>下母。吾不知其名。强名曰道。又彼经云。道生之。德 <lb ed="X" n="0776c24"/><lb ed="R104" n="0291b12"/>畜之。物形之。势成之。皆言虚无大道。生成养育之 <pb ed="X" xml:id="X58.1033.0777a" n="0777a"/> <lb ed="X" n="0777a01"/><lb ed="R104" n="0291b13"/>功用也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0777a02"/><lb ed="R104" n="0291b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0777a0201">谓道法自然。生于元气。元气生天地。天地生万物。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0777a03"/><lb ed="R104" n="0291b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0777a0301">就二宗推明生起次序也。谓者。二宗意旨也。道法 <lb ed="X" n="0777a04"/><lb ed="R104" n="0291b16"/>自然。语出道经。彼云。人法地。地法天。天法道。道法 <lb ed="X" n="0777a05"/><lb ed="R104" n="0291b17"/>自然。即上文虚无大道也。自然者。妙本之性。性非 <lb ed="X" n="0777a06"/><lb ed="R104" n="0291b18"/>造作。故曰自然。道者。妙本之用。道与自然。体用之 <lb ed="X" n="0777a07"/><lb ed="R104" n="0292a01"/>称。与上文有别。顺文言法。非谓道法效于自然也。 <lb ed="X" n="0777a08"/><lb ed="R104" n="0292a02"/>又彼经云。一生二。二生三。三生万物。今云生于元 <lb ed="X" n="0777a09"/><lb ed="R104" n="0292a03"/>气。即彼道生一也。元气生天地。即彼一生二。二生 <lb ed="X" n="0777a10"/><lb ed="R104" n="0292a04"/>三也。天地生万物。即彼三生万物也。前叙中混沌。 <lb ed="X" n="0777a11"/><lb ed="R104" n="0292a05"/>即儒者之说。此言大道。即老氏之意。前後互擧。显 <lb ed="X" n="0777a12"/><lb ed="R104" n="0292a06"/>二宗之大同也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0777a13"/><lb ed="R104" n="0292a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0777a1301">故智愚贵贱。贫富苦乐。皆禀于天。由于时命。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0777a14"/><lb ed="R104" n="0292a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0777a1401">人中品类不同。言皆禀于天。由于时命者。儒宗多 <lb ed="X" n="0777a15"/><lb ed="R104" n="0292a09"/>云。死生有命。富贵在天。又云。莫之为而为者天也。 <lb ed="X" n="0777a16"/><lb ed="R104" n="0292a10"/>莫之致而至者命也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0777a17"/><lb ed="R104" n="0292a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0777a1701">故死後<anchor xml:id="nkr_note_add_0777a1701" n="0777a1701"/><anchor xml:id="beg0777a1701" n="0777a1701"/>却<anchor xml:id="end0777a1701"/>归天地。复其虚无。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0777a18"/><lb ed="R104" n="0292a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0777a1801">前约从本起末。此约原始反终。天地者。儒宗所归。 <lb ed="X" n="0777a19"/><lb ed="R104" n="0292a13"/>虚无者。老氏所复。道经云。夫物芸芸。复归其根。归 <lb ed="X" n="0777a20"/><lb ed="R104" n="0292a14"/>根曰静。静曰复命。言万物既禀天地元气而生。如 <lb ed="X" n="0777a21"/><lb ed="R104" n="0292a15"/>草木依根而得荣茂。死则复其本始。如草木凋落。 <lb ed="X" n="0777a22"/><lb ed="R104" n="0292a16"/>精脉还其本根。是复其所禀之性命也。从天地生。 <lb ed="X" n="0777a23"/><lb ed="R104" n="0292a17"/>复归天地者。如邵子云。上天生我。上天死我。一听 <lb ed="X" n="0777a24"/><lb ed="R104" n="0292a18"/>于天。有何不可。此之谓也。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X58.1033.0777b" n="0777b"/> <lb ed="X" n="0777b01"/><lb ed="R104" n="0292b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0777b0101">然外教宗旨。但在乎依身立行。不在究竟身之原由。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0777b02"/><lb ed="R104" n="0292b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0777b0201">外教。即指儒道。谓<persName>佛</persName>法之外也。儒宗五常百行。老 <lb ed="X" n="0777b03"/><lb ed="R104" n="0292b03"/>氏保雌守弱。皆以修饰其身耳。不言此身因何而 <lb ed="X" n="0777b04"/><lb ed="R104" n="0292b04"/>有。何故得为人。何故为畜等。纵说原由。不过大道 <lb ed="X" n="0777b05"/><lb ed="R104" n="0292b05"/>元气而<anchor xml:id="nkr_note_add_0777b0501" n="0777b0501"/><anchor xml:id="beg0777b0501" n="0777b0501"/>已<anchor xml:id="end0777b0501"/>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0777b06"/><lb ed="R104" n="0292b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0777b0601">所说万物。不论象外。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0777b07"/><lb ed="R104" n="0292b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0777b0701">象。谓物之形象。天地皆象内也。今世教所谈。至大 <lb ed="X" n="0777b08"/><lb ed="R104" n="0292b08"/>者。不过天地而<anchor xml:id="nkr_note_add_0777b0801" n="0777b0801"/><anchor xml:id="beg0777b0801" n="0777b0801"/>已<anchor xml:id="end0777b0801"/>。而人畜万物。皆在天地之中。故 <lb ed="X" n="0777b09"/><lb ed="R104" n="0292b09"/>其所论。不出天地之外。莊子云。六合之外。圣人存 <lb ed="X" n="0777b10"/><lb ed="R104" n="0292b10"/>而不论也。则知天地之外。孔老非实不知。但以世 <lb ed="X" n="0777b11"/><lb ed="R104" n="0292b11"/>人智浅。未足与议。论语云。夫子之言性与天道。不 <lb ed="X" n="0777b12"/><lb ed="R104" n="0292b12"/>可得而闻也。况象外乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0777b13"/><lb ed="R104" n="0292b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0777b1301">虽指大道为本。而不备明顺逆起灭染净因缘。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0777b14"/><lb ed="R104" n="0292b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0777b1401">恐有问言。儒道二宗。亦说大道元气等生成万物。 <lb ed="X" n="0777b15"/><lb ed="R104" n="0292b15"/>则是大道元气。即是身本。那言不究原由耶。故今 <lb ed="X" n="0777b16"/><lb ed="R104" n="0292b16"/>释云。元气天命父母等。但是生身之具。而非即是 <lb ed="X" n="0777b17"/><lb ed="R104" n="0292b17"/>身本。譬如孩稚见母笼甑取餠啖之。便知是餠笼 <lb ed="X" n="0777b18"/><lb ed="R104" n="0292b18"/>甑所成。後来索餠。即指笼甑。岂知笼甑但是成餠 <lb ed="X" n="0777b19"/><lb ed="R104" n="0293a01"/>之具。岂是餠之所本哉。今元气天地等。笼甑之谓 <lb ed="X" n="0777b20"/><lb ed="R104" n="0293a02"/>也。执为身本。孩稚之见而<anchor xml:id="nkr_note_add_0777b2001" n="0777b2001"/><anchor xml:id="beg0777b2001" n="0777b2001"/>已<anchor xml:id="end0777b2001"/>。而不备明云云者。正 <lb ed="X" n="0777b21"/><lb ed="R104" n="0293a03"/>显二宗所迷也。顺逆起灭者。谓内教所说十二因 <lb ed="X" n="0777b22"/><lb ed="R104" n="0293a04"/>缘。迷则从无明起行。辗转乃至有生老死。即顺生 <lb ed="X" n="0777b23"/><lb ed="R104" n="0293a05"/>死起动。而成流转也。悟则从老死逆观。乃至无明。 <lb ed="X" n="0777b24"/><lb ed="R104" n="0293a06"/>遂起智断无明。由无明灭。故行灭。乃至生老死灭。 <pb ed="X" xml:id="X58.1033.0777c" n="0777c"/> <lb ed="X" n="0777c01"/><lb ed="R104" n="0293a07"/>即登圣果。此明逆生死而还灭也。此十二支通大 <lb ed="X" n="0777c02"/><lb ed="R104" n="0293a08"/>小乘。義门繁廣。非略可尽。言染净因缘者。有二。一 <lb ed="X" n="0777c03"/><lb ed="R104" n="0293a09"/>约小乘。其说又二。一者。如前十二有支。由无明缘 <lb ed="X" n="0777c04"/><lb ed="R104" n="0293a10"/>行。乃至生缘老死。是染因缘。由无明灭行灭。乃至 <lb ed="X" n="0777c05"/><lb ed="R104" n="0293a11"/>老死灭。是净因缘。二者。约苦集灭道四谛。谓苦集 <lb ed="X" n="0777c06"/><lb ed="R104" n="0293a12"/>是世间因果。灭道是出世间因果。由造集谛因。感 <lb ed="X" n="0777c07"/><lb ed="R104" n="0293a13"/>苦谛果。名染因缘。由厌苦故。起道谛智。断彼集因。 <lb ed="X" n="0777c08"/><lb ed="R104" n="0293a14"/>苦果不生。证灭谛理。名净因缘。故净名云。从痴有 <lb ed="X" n="0777c09"/><lb ed="R104" n="0293a15"/>爱。则我病生。众生病愈。我病亦愈。二约大乘。亦二。 <lb ed="X" n="0777c10"/><lb ed="R104" n="0293a16"/>一约法相宗。谓藏识法尔包摄三乘及三性名言 <lb ed="X" n="0777c11"/><lb ed="R104" n="0293a17"/>种子。而一切众生有无不同。若有三乘种子者。遇 <lb ed="X" n="0777c12"/><lb ed="R104" n="0293a18"/>缘熏习。修行断障。当得三乘圣果。名净因缘。<note place="inline">此且三乘 <lb ed="X" n="0777c13"/><lb ed="R104" n="0293b01"/>总说应别明之</note>若无三乘种子。但有有漏三性等种。即造 <lb ed="X" n="0777c14"/><lb ed="R104" n="0293b02"/>三种业<note place="inline">福非福。不动</note>三界流转。名染因缘。二约法性宗。 <lb ed="X" n="0777c15"/><lb ed="R104" n="0293b03"/>真妄和合。成黎耶识。若迷之时。染法<note place="inline">即前妄也</note>有力。净 <lb ed="X" n="0777c16"/><lb ed="R104" n="0293b04"/>法<note place="inline">即前真也</note>无力。向缘下转。沉轮三界。名染因缘。悟时 <lb ed="X" n="0777c17"/><lb ed="R104" n="0293b05"/>净法有力。染法无力。背缘上转。成四圣位。<note place="inline"><persName>佛</persName>。菩萨。缘觉。声 <lb ed="X" n="0777c18"/><lb ed="R104" n="0293b06"/>闻</note>名净因缘。廣如下引。此等法義。外教岂知。况能 <lb ed="X" n="0777c19"/><lb ed="R104" n="0293b07"/>备明。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0777c20"/><lb ed="R104" n="0293b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0777c2001">故习者不如是权。执之为了。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0777c21"/><lb ed="R104" n="0293b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0777c2101">孔老所说。但是权宜。不执则为入道之缘。固执则 <lb ed="X" n="0777c22"/><lb ed="R104" n="0293b10"/>为障道之损。圭峰云。儒资戒律。道助禅那。此其缘 <lb ed="X" n="0777c23"/><lb ed="R104" n="0293b11"/>也。八难之中。世智辩聪。反成为难。此其损也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0777c24"/><lb ed="R104" n="0293b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0777c2401">今略擧而诘之。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X58.1033.0778a" n="0778a"/> <lb ed="X" n="0778a01"/><lb ed="R104" n="0293b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0778a0101">就二宗诘难。下文有四。一难道生。道教所执。二难 <lb ed="X" n="0778a02"/><lb ed="R104" n="0293b14"/>自然。道教所执。儒宗亦执。三难元气。此儒道皆执。 <lb ed="X" n="0778a03"/><lb ed="R104" n="0293b15"/>四难天命。儒者所执。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0778a04"/><lb ed="R104" n="0293b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0778a0401">所言万物。皆从大道而生者。大道即是生死贤愚之 <lb ed="X" n="0778a05"/><lb ed="R104" n="0293b17"/>本。吉凶祸福之基。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0778a06"/><lb ed="R104" n="0293b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0778a0601">此按定外宗道生以立难也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0778a07"/><lb ed="R104" n="0294a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0778a0701">基本既其常存。则祸乱兇愚。不可除也。福庆贤善。不 <lb ed="X" n="0778a08"/><lb ed="R104" n="0294a02"/>可益也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0778a09"/><lb ed="R104" n="0294a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0778a0901">道既是常。物亦应常。如世子孙还类父母。则祸乱 <lb ed="X" n="0778a10"/><lb ed="R104" n="0294a04"/>应常。非人力可以剪除。福庆应常。非积善可能增 <lb ed="X" n="0778a11"/><lb ed="R104" n="0294a05"/>益。故李思愼云。老谓生与死命也。悉是道之所为。 <lb ed="X" n="0778a12"/><lb ed="R104" n="0294a06"/>圣与不肖性也。但是天之所与。天与不可逃。道为 <lb ed="X" n="0778a13"/><lb ed="R104" n="0294a07"/>不可悍。知天道之不可逃悍者。则能安处长生。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0778a14"/><lb ed="R104" n="0294a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0778a1401">何用老莊之教耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0778a15"/><lb ed="R104" n="0294a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0778a1501">圣人见善有益。可以致福。故教令为善。见恶有损。 <lb ed="X" n="0778a16"/><lb ed="R104" n="0294a10"/>可以致祸。故教令远恶。既云吉凶祸福。于我无预。 <lb ed="X" n="0778a17"/><lb ed="R104" n="0294a11"/>道使之然。不可增损。则孔老设教。劝善禁恶。何所 <lb ed="X" n="0778a18"/><lb ed="R104" n="0294a12"/>图耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0778a19"/><lb ed="R104" n="0294a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0778a1901">又道育虎狼。胎桀纣。夭颜冉。祸夷齐。何名尊乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0778a20"/><lb ed="R104" n="0294a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0778a2001">若云万物皆是道之所为者。虎狼害人之兽。道畜 <lb ed="X" n="0778a21"/><lb ed="R104" n="0294a15"/>之而使害也。桀纣虐民之君。道孕之而使虐也。颜 <lb ed="X" n="0778a22"/><lb ed="R104" n="0294a16"/>冉之贤而不享年。道夭之也。夷齐之贤而致祸死。 <lb ed="X" n="0778a23"/><lb ed="R104" n="0294a17"/>道祸之也。道经云。万物莫不尊道而贵德。使道之 <lb ed="X" n="0778a24"/><lb ed="R104" n="0294a18"/>所为诚如是。何名尊乎。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X58.1033.0778b" n="0778b"/> <lb ed="X" n="0778b01"/><lb ed="R104" n="0294b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0778b0101">又言万物皆是自然生化。非因缘者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0778b02"/><lb ed="R104" n="0294b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0778b0201">此又按定外宗自然以立难也。内教说一切万法 <lb ed="X" n="0778b03"/><lb ed="R104" n="0294b03"/>从因缘生。谓亲能发起为因。疏能助起为缘。如草 <lb ed="X" n="0778b04"/><lb ed="R104" n="0294b04"/>木等。从种子生。名曰亲因。水土人时。名曰疏缘。人 <lb ed="X" n="0778b05"/><lb ed="R104" n="0294b05"/>畜等。从业惑生。名曰亲因。父母。二气。名曰疏缘。彼 <lb ed="X" n="0778b06"/><lb ed="R104" n="0294b06"/>儒道既执自然。则不推因缘。故莊子云。不知所以 <lb ed="X" n="0778b07"/><lb ed="R104" n="0294b07"/>然。名曰自然。又云。鹤不浴而白。乌不黔而黑。言皆 <lb ed="X" n="0778b08"/><lb ed="R104" n="0294b08"/>自然也。儒宗如司马君实无为赞云。进退有道。得 <lb ed="X" n="0778b09"/><lb ed="R104" n="0294b09"/>失有命。守道在<anchor xml:id="nkr_note_add_0778b0901" n="0778b0901"/><anchor xml:id="beg0778b0901" n="0778b0901"/>己<anchor xml:id="end0778b0901"/>。功成则天。天复何为。莫非自然。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0778b10"/><lb ed="R104" n="0294b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0778b1001">则一切无因缘处。悉应生化谓石应生草。草应生人。 <lb ed="X" n="0778b11"/><lb ed="R104" n="0294b11"/>人生畜等。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0778b12"/><lb ed="R104" n="0294b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0778b1201">既不待因缘。则石非草等因缘。应能生草。草生人。 <lb ed="X" n="0778b13"/><lb ed="R104" n="0294b13"/>人生畜等。以皆非缘故。所言等者。等一切非缘之 <lb ed="X" n="0778b14"/><lb ed="R104" n="0294b14"/>事。如火应生草木。木生鱼鸟。凡是一切不应生处。 <lb ed="X" n="0778b15"/><lb ed="R104" n="0294b15"/>皆能生也。正取人不待父母缘。忽自生人等。如西 <lb ed="X" n="0778b16"/><lb ed="R104" n="0294b16"/>方无因外道。亦作此计。瑜伽第七云。何因缘故。彼 <lb ed="X" n="0778b17"/><lb ed="R104" n="0294b17"/>诸外道。起如是见。立如是论。答谓见世间无有因 <lb ed="X" n="0778b18"/><lb ed="R104" n="0294b18"/>缘。或时欻尔大风猝起。于一时间。寂然止息。或时 <lb ed="X" n="0778b19"/><lb ed="R104" n="0295a01"/>忽尔瀑河瀰漫。于一时间。顿即枯竭。或时<g ref="#CB15106">鬱</g>尔花 <lb ed="X" n="0778b20"/><lb ed="R104" n="0295a02"/>木敷荣。于一时间。飒然衰悴。由如是故。起无因见。 <lb ed="X" n="0778b21"/><lb ed="R104" n="0295a03"/>立无因论。淸凉云与此方儒老所计颇同。又涅槃 <lb ed="X" n="0778b22"/><lb ed="R104" n="0295a04"/>经中。衲衣梵志。求<persName>佛</persName>论议。<persName>佛</persName>问云。汝宗何故知非 <lb ed="X" n="0778b23"/><lb ed="R104" n="0295a05"/>因缘。彼云。我见牛生便能<g ref="#CB00063">嗍</g>乳。龟生便能入水。知 <lb ed="X" n="0778b24"/><lb ed="R104" n="0295a06"/>非因缘。<persName>佛</persName>言。若言<g ref="#CB00063">嗍</g>乳非因缘者。俱非因缘。何不 <pb ed="X" xml:id="X58.1033.0778c" n="0778c"/> <lb ed="X" n="0778c01"/><lb ed="R104" n="0295a07"/><g ref="#CB00063">嗍</g>角。若言入水非因缘者。俱非因缘。何不入火。梵 <lb ed="X" n="0778c02"/><lb ed="R104" n="0295a08"/>志辞屈。投<persName>佛</persName>出家。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0778c03"/><lb ed="R104" n="0295a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0778c0301">又应生无前後。起无早晚。神仙不藉丹药。太平不藉 <lb ed="X" n="0778c04"/><lb ed="R104" n="0295a10"/>贤良。仁義不藉教习。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0778c05"/><lb ed="R104" n="0295a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0778c0501">既云自然。不应缘习。然前後早晚约时。时乃疏缘 <lb ed="X" n="0778c06"/><lb ed="R104" n="0295a12"/>中一事。如春兰秋菊。社燕宾鸿等。各因其时。人须 <lb ed="X" n="0778c07"/><lb ed="R104" n="0295a13"/>十月。方乃诞生非自然也。神仙<anchor xml:id="nkr_note_add_0778c0701" n="0778c0701"/><anchor xml:id="beg0778c0701" n="0778c0701"/>已<anchor xml:id="end0778c0701"/>下。别约有情。神 <lb ed="X" n="0778c08"/><lb ed="R104" n="0295a14"/>仙要须夙禀寡欲之资。炼药服气为缘。方能长生 <lb ed="X" n="0778c09"/><lb ed="R104" n="0295a15"/>不老。天下太平。必藉忠臣良士。武以定乱。文以经 <lb ed="X" n="0778c10"/><lb ed="R104" n="0295a16"/>世。君臣相济。然後民安国泰。时和俗淳。人有才德 <lb ed="X" n="0778c11"/><lb ed="R104" n="0295a17"/>之美。皆资训诲之力。习与性成。未有不学而自成 <lb ed="X" n="0778c12"/><lb ed="R104" n="0295a18"/>者。执自然者。不亦乖乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0778c13"/><lb ed="R104" n="0295b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0778c1301">老莊周孔。何用立教为轨则乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0778c14"/><lb ed="R104" n="0295b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0778c1401">既贤者自然而贤。不由教习。愚者自然而愚。教亦 <lb ed="X" n="0778c15"/><lb ed="R104" n="0295b03"/>无益。圣人立教。便成无用矣。然老氏上土下士之 <lb ed="X" n="0778c16"/><lb ed="R104" n="0295b04"/>说。孔圣上智下愚之论。在吾教中。盖夙习力故。谓 <lb ed="X" n="0778c17"/><lb ed="R104" n="0295b05"/>多生熏习纯熟。今得为人。诸识聪利。闻道勤行。孔 <lb ed="X" n="0778c18"/><lb ed="R104" n="0295b06"/>老于此。谓之生知上士。故<name role="" type="person">白乐天</name>生而识字。世呼 <lb ed="X" n="0778c19"/><lb ed="R104" n="0295b07"/>为三生人。若夙世从异类中来。未曾熏习。或因秘 <lb ed="X" n="0778c20"/><lb ed="R104" n="0295b08"/>吝不肯教人。今得人身。诸情暗钝。倥侗颛蒙。困而 <lb ed="X" n="0778c21"/><lb ed="R104" n="0295b09"/>不学。孔老于此。呼为下愚下士。其中人者。昔虽曾 <lb ed="X" n="0778c22"/><lb ed="R104" n="0295b10"/>熏。然未纯熟。故于今世。学之则成。不学则殆。由此 <lb ed="X" n="0778c23"/><lb ed="R104" n="0295b11"/>观之。虽愚钝之资。苟能自勉于学。纵未偕于上达。 <lb ed="X" n="0778c24"/><lb ed="R104" n="0295b12"/>亦自勝于不学者矣。况中人乎。圣人知学问有益。 <pb ed="X" xml:id="X58.1033.0779a" n="0779a"/> <lb ed="X" n="0779a01"/><lb ed="R104" n="0295b13"/>可以革愚成智。故垂典诰以为轨则。斯则因缘之 <lb ed="X" n="0779a02"/><lb ed="R104" n="0295b14"/>理明矣。而曰自然。岂为通理。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0779a03"/><lb ed="R104" n="0295b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0779a0301">又言皆从元气而生成者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0779a04"/><lb ed="R104" n="0295b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0779a0401">此按定外宗元气以立难也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0779a05"/><lb ed="R104" n="0295b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0779a0501">则欻生之神。未曾习虑。岂得婴孩便能爱恶憍恣焉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0779a06"/><lb ed="R104" n="0295b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0779a0601">初生之子。八识虽具。创与境遇。未知染著。若渐长 <lb ed="X" n="0779a07"/><lb ed="R104" n="0296a01"/>大。惯习力故。爱恶滋彰。所谓习与性成。非由元气 <lb ed="X" n="0779a08"/><lb ed="R104" n="0296a02"/>使之然也。欻。暴起也。言欻然而生也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0779a09"/><lb ed="R104" n="0296a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0779a0901">若言欻有。自然便能随念爱。恶等者。则五德六艺。悉 <lb ed="X" n="0779a10"/><lb ed="R104" n="0296a04"/>能随念而解。何待因缘学习而成。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0779a11"/><lb ed="R104" n="0296a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0779a1101">设云孩子初生。便能餐乳。不得则啼。岂待习虑。自 <lb ed="X" n="0779a12"/><lb ed="R104" n="0296a06"/>然便能随念爱恶等。然则五德六艺。亦应自解。不 <lb ed="X" n="0779a13"/><lb ed="R104" n="0296a07"/>待习虑。何不尔耶。然人生便知饮乳啼号者。无始 <lb ed="X" n="0779a14"/><lb ed="R104" n="0296a08"/>以来。惯习力故。与心俱生。如前云牛不<g ref="#CB00063">嗍</g>角。龟不 <lb ed="X" n="0779a15"/><lb ed="R104" n="0296a09"/>入火。皆因缘也。岂是元气使之然也。五德者。仁義 <lb ed="X" n="0779a16"/><lb ed="R104" n="0296a10"/>礼智信也。六艺者。礼乐射御书数也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0779a17"/><lb ed="R104" n="0296a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0779a1701">又若生是禀气而欻有。死是气散而欻无。则谁为鬼 <lb ed="X" n="0779a18"/><lb ed="R104" n="0296a12"/>神乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0779a19"/><lb ed="R104" n="0296a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0779a1901">儒者皆执气聚为生。气散为死。夫气散则<anchor xml:id="nkr_note_add_0779a1901" n="0779a1901"/><anchor xml:id="beg0779a1901" n="0779a1901"/>已<anchor xml:id="end0779a1901"/>断灭。 <lb ed="X" n="0779a20"/><lb ed="R104" n="0296a14"/>又谁为鬼神乎。孔子曰。敬鬼神而远之。易曰。精气 <lb ed="X" n="0779a21"/><lb ed="R104" n="0296a15"/>为物。遊魂为变。故知鬼神之情状。谓百<anchor xml:id="nkr_note_add_0779a2101" n="0779a2101"/><anchor xml:id="beg0779a2101" n="0779a2101"/>骸<anchor xml:id="end0779a2101"/>四体。男 <lb ed="X" n="0779a22"/><lb ed="R104" n="0296a16"/>女构精之所成。故曰精气为物。彼云遊魂为变者。 <lb ed="X" n="0779a23"/><lb ed="R104" n="0296a17"/>即如<persName>佛</persName>教所说心识。由无质碍。任运能往。故曰遊 <lb ed="X" n="0779a24"/><lb ed="R104" n="0296a18"/>魂。意谓遊魂与精气合而为人。精气有灭。而遊魂 <pb ed="X" xml:id="X58.1033.0779b" n="0779b"/> <lb ed="X" n="0779b01"/><lb ed="R104" n="0296b01"/>不灭。故为鬼神。则鬼神之说。儒宗许有明矣。而气 <lb ed="X" n="0779b02"/><lb ed="R104" n="0296b02"/>散则谁为耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0779b03"/><lb ed="R104" n="0296b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0779b0301">且世有鉴达前生。追忆往事。则知生前相续。非禀气 <lb ed="X" n="0779b04"/><lb ed="R104" n="0296b04"/>而欻有。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0779b05"/><lb ed="R104" n="0296b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0779b0501">达生前。忆往事者。知宿命也。如羊<g ref="#CB05846">祜</g>之识金镮。<note place="inline">晋羊 <lb ed="X" n="0779b06"/><lb ed="R104" n="0296b06"/>祜。字叔子。幼年尝牵乳母至李宅门外枯树穴中。得金镮一枚。谓乳母曰。此吾先世。为李家子戏所藏也。 <lb ed="X" n="0779b07"/><lb ed="R104" n="0296b07"/>吾年七岁。堕井而死。事出本传</note>崔咸之征墨志。<note place="inline">唐崔咸。父锐为泽潞。节度使李抱真 <lb ed="X" n="0779b08"/><lb ed="R104" n="0296b08"/>从事。有客卢老者。每往来泽潞锐尝善待之终谓锐曰。吾当与君家作子。以口傍墨志为验。及生咸。果如 <lb ed="X" n="0779b09"/><lb ed="R104" n="0296b09"/>其言。出本传</note>房琯剖松下之书。<note place="inline">唐房琯。字次律。开元中。宰桐庐。尝与道士邢和 <lb ed="X" n="0779b10"/><lb ed="R104" n="0296b10"/>璞过夏口。入一废寺。坐古松下。和璞使人凿地。得瓮中所藏娄师德与永禅师书。笑谓琯曰。颇忆此否。因 <lb ed="X" n="0779b11"/><lb ed="R104" n="0296b11"/>帐然。悟前世之为永禅师也。出明皇杂录。东坡诗云。慇勤古松下。为剖瓮中书</note>唐绍刺灯 <lb ed="X" n="0779b12"/><lb ed="R104" n="0296b12"/>前之犬。<note place="inline">唐绍者。开元中为给事中。尝与对门中郞李貌善。每厚待之。妻尝谏曰。勿友非类。绍 <lb ed="X" n="0779b13"/><lb ed="R104" n="0296b13"/>曰。非尔所知。後因骊山讲武。绍摄礼部尙书。玄宗援桴击鼓。时未三合。张说遽令绍奏毕。神武赫怒。拽兵 <lb ed="X" n="0779b14"/><lb ed="R104" n="0296b14"/>部尙书郭元振坐于纛下。欲斩之。张说跪奏。元振有社稷之功。免死。乃斩绍。先一日。绍谓妻曰。吾前生为 <lb ed="X" n="0779b15"/><lb ed="R104" n="0296b15"/>杜氏女。适<g ref="#CB17227">坝</g>陵王氏子。十七岁。尝灯下运针昏睡。犬入房。触油汚衣。心怒。遂以剪刀刺犬。剪一股折。而犬 <lb ed="X" n="0779b16"/><lb ed="R104" n="0296b16"/>犹活。复换一股。犬方毙吾十九而亡。犬者。今貌是也。明日行刑。必貌翌日果如所言。初一刀。头未落。再换 <lb ed="X" n="0779b17"/><lb ed="R104" n="0296b17"/>一刀。头方落。出李吉甫记</note>圆观峡中之旧约。<note place="inline">唐李澄之。字子原。与道人圆观友善。 <lb ed="X" n="0779b18"/><lb ed="R104" n="0296b18"/>相约自峡入蜀。路逢女子浣纱。观谓原曰。此吾寄托之所也。盖业缘不可逃。明年某日。君自蜀还。可相临。 <lb ed="X" n="0779b19"/><lb ed="R104" n="0297a01"/>以一笑为信。又云。吾<anchor xml:id="nkr_note_add_0779b1901" n="0779b1901"/><anchor xml:id="beg0779b1901" n="0779b1901"/>已<anchor xml:id="end0779b1901"/>三生作比丘云云。<anchor xml:id="nkr_note_add_0779b1902" n="0779b1902"/><anchor xml:id="beg0779b1902" n="0779b1902"/>已<anchor xml:id="end0779b1902"/>而观果死。明年原如期至女子家。则儿生三日矣。原使抱临 <lb ed="X" n="0779b20"/><lb ed="R104" n="0297a02"/>明檐。儿果一笑。却後十三年。原至孤山月下。闻叩牛角而歌者。曰。三生石上旧精魂。赏月吟风不要论。惭 <lb ed="X" n="0779b21"/><lb ed="R104" n="0297a03"/>愧情人远相访。此身虽异性常存。东坡作传</note>东坡<anchor xml:id="nkr_note_add_0779b2101" n="0779b2101"/><anchor xml:id="beg0779b2101" n="0779b2101"/>陕<anchor xml:id="end0779b2101"/>右之梦遊。<note place="inline">苏子由。谪南安。 <lb ed="X" n="0779b22"/><lb ed="R104" n="0297a04"/>与雲庵及聪禅师交遊。一夕雲庵梦同子由聪公出城迓五祖戒禅师。明日以语子由。语未卒。聪公至。具 <lb ed="X" n="0779b23"/><lb ed="R104" n="0297a05"/>言所梦。与雲庵同。山人方谈笑间。忽东坡书至。曰。<anchor xml:id="nkr_note_add_0779b2301" n="0779b2301"/><anchor xml:id="beg0779b2301" n="0779b2301"/>已<anchor xml:id="end0779b2301"/>抵奉新。旦夕可相见。三人大喜。共出城二十里。至建 <lb ed="X" n="0779b24"/><lb ed="R104" n="0297a06"/>安寺而东坡亦至。因擧梦语坡。坡曰。轼年七八岁时。尝梦身为僧。往来<anchor xml:id="nkr_note_add_0779b2401" n="0779b2401"/><anchor xml:id="beg0779b2401" n="0779b2401"/>陕<anchor xml:id="end0779b2401"/>右。又先妣方孕时。梦一僧托宿。 <pb ed="X" xml:id="X58.1033.0779c" n="0779c"/> <lb ed="X" n="0779c01"/><lb ed="R104" n="0297a07"/>颀然。眇一目。雲庵惊曰。戒公<anchor xml:id="nkr_note_add_0779c0101" n="0779c0101"/><anchor xml:id="beg0779c0101" n="0779c0101"/>陕<anchor xml:id="end0779c0101"/>右人。後失一目。暮年弃五祖来遊南安。终于大庾。逆数五十年。而坡时四 <lb ed="X" n="0779c02"/><lb ed="R104" n="0297a08"/>十九矣。出冷斋夜话</note>卢女忆贩羊之宿冤。<note place="inline">长安城南卢叔伦家女子。桑间逢僧 <lb ed="X" n="0779c03"/><lb ed="R104" n="0297a09"/>乞食。问得食处。女曰。村东二里王家饭僧。遂往。果得斋。王氏问僧所从。僧以实告。既而王氏翁媪俱至女 <lb ed="X" n="0779c04"/><lb ed="R104" n="0297a10"/>家。女闭户不出。问女母曰。我家设斋。人无知者。女何知耶。女自房中出呼曰。某年月日。贩羊胡父子何在。 <lb ed="X" n="0779c05"/><lb ed="R104" n="0297a11"/>翁媪惊趋出。母问女曰。汝适何故。女曰。我前世为夏州贩羊客。姓胡。宿其家。彼杀我父子。羊尽为所有。我 <lb ed="X" n="0779c06"/><lb ed="R104" n="0297a12"/>後于其家作子。十五得病。二十而终。医药之资。<anchor xml:id="nkr_note_add_0779c0601" n="0779c0601"/><anchor xml:id="beg0779c0601" n="0779c0601"/>已<anchor xml:id="end0779c0601"/>过所劫。犹每岁与我作斋。虽然。命债尙须偿也。出逸史</note> <lb ed="X" n="0779c07"/><lb ed="R104" n="0297a13"/>西山决弑亲之疑狱。<note place="inline"><name role="" type="person">宋理宗</name>初。真西山帅长沙日。市民程二者。有子年二十。谋 <lb ed="X" n="0779c08"/><lb ed="R104" n="0297a14"/>弑厥父。密语其友。友恐事发相累。遂首于官。即呼其子问之。子不讳。及问其父。幷邻人。皆不知所以。问其 <lb ed="X" n="0779c09"/><lb ed="R104" n="0297a15"/>子杀父之故。亦无可言者真察其事暗味。乃斋沐叩神。一夕梦神报曰。但问其父二十年前曾作何事。即 <lb ed="X" n="0779c10"/><lb ed="R104" n="0297a16"/>知之矣。翌日真私问其父曰此事我<anchor xml:id="nkr_note_add_0779c1001" n="0779c1001"/><anchor xml:id="beg0779c1001" n="0779c1001"/>已<anchor xml:id="end0779c1001"/>知。汝但勿讳。汝二十年前曾作何事。父曰。二十年前。有沩山行者。 <lb ed="X" n="0779c11"/><lb ed="R104" n="0297a17"/>将钱一千缗。欲买度牒。中夜杀行者。瘗于厨下。以其钱营产业焉。真复私问其子。吾欲释汝。欲以钱一千 <lb ed="X" n="0779c12"/><lb ed="R104" n="0297a18"/>缗惠汝。从汝所之。汝若得钱。当何所作。子曰。诚如所言。当买度牒入沩山出家。真知行者之怨。遂籍其父 <lb ed="X" n="0779c13"/><lb ed="R104" n="0297b01"/>产业。计一千缗以付其子。将其父配五百里外。出江湖纪闻</note>若此之类。今古实 <lb ed="X" n="0779c14"/><lb ed="R104" n="0297b02"/>多。以此验知。捨身受身。自类相续。非禀气也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0779c15"/><lb ed="R104" n="0297b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0779c1501">又验鬼神灵知不断。则知死後非气散而欻无。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0779c16"/><lb ed="R104" n="0297b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0779c1601">鬼神有知。证非断灭。若谓死而气散。则其神者为 <lb ed="X" n="0779c17"/><lb ed="R104" n="0297b05"/>谁耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0779c18"/><lb ed="R104" n="0297b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0779c1801">故祭祀求祷。典籍有文。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0779c19"/><lb ed="R104" n="0297b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0779c1901">典籍有文者。如尙书金縢篇。谓武王有疾。周公作 <lb ed="X" n="0779c20"/><lb ed="R104" n="0297b08"/>册书。祷于太王王季文王。请以身代。乃纳册于金 <lb ed="X" n="0779c21"/><lb ed="R104" n="0297b09"/>縢之匮中。翌日乃瘳。又如礼记。祭法。祭義。祭统。礼 <lb ed="X" n="0779c22"/><lb ed="R104" n="0297b10"/>运。皆言祭祷之事。又月令云命有司合秩刍以养 <lb ed="X" n="0779c23"/><lb ed="R104" n="0297b11"/>牺牲。以供皇天上帝名山大川四方之神。以祭宗 <lb ed="X" n="0779c24"/><lb ed="R104" n="0297b12"/>庙社稷之灵。为民祈福等。皆其文也。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X58.1033.0780a" n="0780a"/> <lb ed="X" n="0780a01"/><lb ed="R104" n="0297b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0780a0101">况死而苏者。说幽途事。或死後感动妻子。雠报恩怨。 <lb ed="X" n="0780a02"/><lb ed="R104" n="0297b14"/>今古皆有耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0780a03"/><lb ed="R104" n="0297b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0780a0301">说幽途事。多关释典。恐彼儒者尙未信之。今引儒 <lb ed="X" n="0780a04"/><lb ed="R104" n="0297b16"/>者一说以证。宋吏部侍郞葛立方。字常之。所撰韵 <lb ed="X" n="0780a05"/><lb ed="R104" n="0297b17"/>语阳秋云。欧阳永叔。素不信释氏之说。既登二府。 <lb ed="X" n="0780a06"/><lb ed="R104" n="0297b18"/>一日被病亟。梦至一所。见十人冠冕环坐。一人云。 <lb ed="X" n="0780a07"/><lb ed="R104" n="0298a01"/>参政安得至此。宜速反舍。公出门数步。复往问曰。 <lb ed="X" n="0780a08"/><lb ed="R104" n="0298a02"/>公等岂非释氏所谓十王者乎。曰。然。因问世人。饭 <lb ed="X" n="0780a09"/><lb ed="R104" n="0298a03"/>僧造经。为亡追福。果有益乎。答曰。安得无益。既寤。 <lb ed="X" n="0780a10"/><lb ed="R104" n="0298a04"/>病良<anchor xml:id="nkr_note_add_0780a1001" n="0780a1001"/><anchor xml:id="beg0780a1001" n="0780a1001"/>已<anchor xml:id="end0780a1001"/>。又如崔子玉之掌冥府事。韩擒虎之为阎 <lb ed="X" n="0780a11"/><lb ed="R104" n="0298a05"/>罗王。<note place="inline">出搜神记</note>虞太傅之为更生<persName>佛</persName>。席相公之为皮场 <lb ed="X" n="0780a12"/><lb ed="R104" n="0298a06"/>神。<note place="inline">出洪内翰夷坚志</note>皆幽途事之证。<note place="inline">不能具引</note>言感动妻子雠 <lb ed="X" n="0780a13"/><lb ed="R104" n="0298a07"/>报恩怨者。如左传。宣公十五年。晋大夫魏颗。其父 <lb ed="X" n="0780a14"/><lb ed="R104" n="0298a08"/>武子有爱妾。武子疾。谓颗曰。当嫁之。既疾笃。乃令 <lb ed="X" n="0780a15"/><lb ed="R104" n="0298a09"/>殉葬。武子死。颗嫁之。亲族难之。颗曰。吾从治命。後 <lb ed="X" n="0780a16"/><lb ed="R104" n="0298a10"/>颗与秦将杜回战于辅氏。见老人结草以御杜回。 <lb ed="X" n="0780a17"/><lb ed="R104" n="0298a11"/>踬而顚。获之。夜梦老人曰。余尔所嫁妇人之父也。 <lb ed="X" n="0780a18"/><lb ed="R104" n="0298a12"/>尔用先人治命。余是以报。又成公十年。晋景公疾。 <lb ed="X" n="0780a19"/><lb ed="R104" n="0298a13"/>梦大厉披发及地。搏膺而踊曰。杀余孙不義。<note place="inline">前二年。景 <lb ed="X" n="0780a20"/><lb ed="R104" n="0298a14"/>公以无罪杀臣赵同赵括</note>余得请于帝矣。<note place="inline">此言帝者。或是嶽帝与冥王也。以事关幽 <lb ed="X" n="0780a21"/><lb ed="R104" n="0298a15"/>途故</note>六月丙午。公薨。又江湖纪闻。载南宋衢州人郑 <lb ed="X" n="0780a22"/><lb ed="R104" n="0298a16"/>朝议。从子某。幼旷达能文。娶会稽陆氏女。亦姿媚 <lb ed="X" n="0780a23"/><lb ed="R104" n="0298a17"/>明爽。伉俪情至。郑生尝。语陆氏曰。万一不幸。汝勿 <lb ed="X" n="0780a24"/><lb ed="R104" n="0298a18"/>再醮。汝若先丧。我亦如之。陆氏曰。要当齐眉。何不 <pb ed="X" xml:id="X58.1033.0780b" n="0780b"/> <lb ed="X" n="0780b01"/><lb ed="R104" n="0298b01"/>祥如是。相处十年。生二男一女。及郑生疾且死。方 <lb ed="X" n="0780b02"/><lb ed="R104" n="0298b02"/>释服。陆氏尽携其资适苏州曾公曹。成婚方七日。 <lb ed="X" n="0780b03"/><lb ed="R104" n="0298b03"/>曾生奉漕檄考试他郡。行信宿。陆氏晚步厅屛间。 <lb ed="X" n="0780b04"/><lb ed="R104" n="0298b04"/>有急足呼于庭曰。郑官人有书。命婢取之。视外题。 <lb ed="X" n="0780b05"/><lb ed="R104" n="0298b05"/>但有示陆氏三字。笔札宛然前夫手迹也。视急足。 <lb ed="X" n="0780b06"/><lb ed="R104" n="0298b06"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0780b0601" n="0780b0601"/><anchor xml:id="beg0780b0601" n="0780b0601"/>已<anchor xml:id="end0780b0601"/>不见。启缄读之。其辞曰。十年结发夫妻。一生祭 <lb ed="X" n="0780b07"/><lb ed="R104" n="0298b07"/>祀之主。朝连暮以同欢。俸有馀而共聚。忽大幻而 <lb ed="X" n="0780b08"/><lb ed="R104" n="0298b08"/>长往。慕何人而轻许。遗弃我之田畴。移资财而别 <lb ed="X" n="0780b09"/><lb ed="R104" n="0298b09"/>户。不恤我之有子。不念我之有父。義不足为人之 <lb ed="X" n="0780b10"/><lb ed="R104" n="0298b10"/>妇。慈不足为人之母。吾以诉诸上苍。行理对乎幽 <lb ed="X" n="0780b11"/><lb ed="R104" n="0298b11"/>府。陆氏歎恨。三日而亡。其书朝议男甸者得之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0780b12"/><lb ed="R104" n="0298b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0780b1201">外难曰。若人死为鬼。则古来之鬼。塡塞巷路。合有见 <lb ed="X" n="0780b13"/><lb ed="R104" n="0298b13"/>者。如何不尔。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0780b14"/><lb ed="R104" n="0298b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0780b1401">此设难也。外宗闻说人死为鬼。则谓人人死<anchor xml:id="nkr_note_add_0780b1401" n="0780b1401"/><anchor xml:id="beg0780b1401" n="0780b1401"/>已<anchor xml:id="end0780b1401"/>。尽 <lb ed="X" n="0780b15"/><lb ed="R104" n="0298b15"/>皆为鬼。不知有六道轮迴。转受後身。故作此难。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0780b16"/><lb ed="R104" n="0298b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0780b1601">答曰。人死六道。不必皆为鬼。鬼复为人等。岂古来积 <lb ed="X" n="0780b17"/><lb ed="R104" n="0298b17"/>鬼常存耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0780b18"/><lb ed="R104" n="0298b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0780b1801">此设答也。人死六道者。谓或有生天。或还为人。或 <lb ed="X" n="0780b19"/><lb ed="R104" n="0299a01"/>作禽畜。或堕地狱。前言鬼者。但一趣耳。言鬼复为 <lb ed="X" n="0780b20"/><lb ed="R104" n="0299a02"/>人者。谓鬼业尽<anchor xml:id="nkr_note_add_0780b2001" n="0780b2001"/><anchor xml:id="beg0780b2001" n="0780b2001"/>已<anchor xml:id="end0780b2001"/>。或复为人。又或转馀趣也。其转 <lb ed="X" n="0780b21"/><lb ed="R104" n="0299a03"/>馀趣者。如梁高僧传。说後汉建和间。沙门<name role="" type="person">安世高</name>。 <lb ed="X" n="0780b22"/><lb ed="R104" n="0299a04"/>舟行至<g ref="#CB05279">䢼</g>亭湖。泊舟。岸上有湖神祠焉。神降曰。舟 <lb ed="X" n="0780b23"/><lb ed="R104" n="0299a05"/>中沙门。吾神夙世道伴。为我请之。安至祠中。神泣 <lb ed="X" n="0780b24"/><lb ed="R104" n="0299a06"/>诉曰。吾与师尝为道友。以嗔心故。堕此趣中。幸相 <pb ed="X" xml:id="X58.1033.0780c" n="0780c"/> <lb ed="X" n="0780c01"/><lb ed="R104" n="0299a07"/>愍救。师请现本身。神曰。本身醜恶。恐相惊骇。安曰。 <lb ed="X" n="0780c02"/><lb ed="R104" n="0299a08"/>无虑。忽有大蟒出于神後。引首向安。安抚之。以天 <lb ed="X" n="0780c03"/><lb ed="R104" n="0299a09"/>竺语说法化导。蟒泣谢曰。幸闻教化。今脱苦矣。以 <lb ed="X" n="0780c04"/><lb ed="R104" n="0299a10"/>绢千匹。黄白之资。付安。令作功德。安为建寺豫章。 <lb ed="X" n="0780c05"/><lb ed="R104" n="0299a11"/><note place="inline">夜话云。今洪州<name role="" type="person">大安寺</name>是</note>已而见後山有一大蟒。死于草泽中。 <lb ed="X" n="0780c06"/><lb ed="R104" n="0299a12"/>自是庙不复灵。此亦鬼趣转生之例也。今俗子无 <lb ed="X" n="0780c07"/><lb ed="R104" n="0299a13"/>识。乃有妄谓<persName>佛</persName>菩萨同鬼神者。其谬迷甚矣吁。可 <lb ed="X" n="0780c08"/><lb ed="R104" n="0299a14"/>悲哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0780c09"/><lb ed="R104" n="0299a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0780c0901">且天地之气。本无知也。人禀无知之气。安得欻起而 <lb ed="X" n="0780c10"/><lb ed="R104" n="0299a16"/>有知乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0780c11"/><lb ed="R104" n="0299a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0780c1101">气无分别。岂人禀之而有分别乎。若人因禀气而 <lb ed="X" n="0780c12"/><lb ed="R104" n="0299a18"/>有分别。则草木等亦应有分别。以所禀同故。且天 <lb ed="X" n="0780c13"/><lb ed="R104" n="0299b01"/>地之气。本无贤愚贵贱之异。岂人同禀之而有贤 <lb ed="X" n="0780c14"/><lb ed="R104" n="0299b02"/>愚贵贱之异乎。而儒者皆执禀气。谓禀淳和之气。 <lb ed="X" n="0780c15"/><lb ed="R104" n="0299b03"/>则为圣为贤。禀浑浊之气。则为愚为不肖。不知天 <lb ed="X" n="0780c16"/><lb ed="R104" n="0299b04"/>地之气。本无差别。自吾人夙习之不同耳。其犹管 <lb ed="X" n="0780c17"/><lb ed="R104" n="0299b05"/>籥之音。随窍发异。故有淸浊高下之殊。而吹者之 <lb ed="X" n="0780c18"/><lb ed="R104" n="0299b06"/>气。何尝异哉。若谓吹气有异。则何藉竹管之殊窍 <lb ed="X" n="0780c19"/><lb ed="R104" n="0299b07"/>乎。又李白桃红。姚黄魏紫。无乃春风之各异乎。何 <lb ed="X" n="0780c20"/><lb ed="R104" n="0299b08"/>不辨其物性。而责于气也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0780c21"/><lb ed="R104" n="0299b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0780c2101">草木亦皆禀气。何不知乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0780c22"/><lb ed="R104" n="0299b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0780c2201">擧例难也。亦应云禽兽亦皆禀气。何飞走之不同。 <lb ed="X" n="0780c23"/><lb ed="R104" n="0299b11"/>盖天地之气。犹炉冶甑爨之谓。但能成物。非物所 <lb ed="X" n="0780c24"/><lb ed="R104" n="0299b12"/>本。故炉冶虽能笵金。不能变铜铁为良锾。甑爨虽 <pb ed="X" xml:id="X58.1033.0781a" n="0781a"/> <lb ed="X" n="0781a01"/><lb ed="R104" n="0299b13"/>能熟食。不能变糠秕为珍馐。天地之气虽能成物。 <lb ed="X" n="0781a02"/><lb ed="R104" n="0299b14"/>不能使草木为人。庸愚作圣。良以草木各有根。人 <lb ed="X" n="0781a03"/><lb ed="R104" n="0299b15"/>畜各有本故也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0781a04"/><lb ed="R104" n="0299b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0781a0401">又言贫富贵贱。贤愚善恶。吉凶祸福。皆由天命者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0781a05"/><lb ed="R104" n="0299b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0781a0501">此又按定外宗天命以立难也。儒者多执天命。先 <lb ed="X" n="0781a06"/><lb ed="R104" n="0299b18"/>儒解云。命犹令也。彼宗但以淸气上陞至高无上 <lb ed="X" n="0781a07"/><lb ed="R104" n="0300a01"/>曰天。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0781a08"/><lb ed="R104" n="0300a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0781a0801">则天之赋命。奚有贫多富少。贱多贵少。乃至祸多福 <lb ed="X" n="0781a09"/><lb ed="R104" n="0300a03"/>少。苟多少之分在天。天何不平乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0781a10"/><lb ed="R104" n="0300a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0781a1001">天道至公至平。无偏无黨。何故而有贫富贵贱贤 <lb ed="X" n="0781a11"/><lb ed="R104" n="0300a05"/>愚祸福多少之异。又复于中贫贱祸夭者多。富贵 <lb ed="X" n="0781a12"/><lb ed="R104" n="0300a06"/>康寿者少。世途目击。往往如是。天实尔者。则公平 <lb ed="X" n="0781a13"/><lb ed="R104" n="0300a07"/>安在耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0781a14"/><lb ed="R104" n="0300a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0781a1401">况有无行而贵。守行而贱。无德而富。有德而贫。逆吉 <lb ed="X" n="0781a15"/><lb ed="R104" n="0300a09"/>義凶。仁夭暴寿。乃至有道者丧。无道者兴。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0781a16"/><lb ed="R104" n="0300a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0781a1601">无行而贵。如荀子所谓势荣。守行而贱。如任昉自 <lb ed="X" n="0781a17"/><lb ed="R104" n="0300a11"/>称素业。无德而富。如何曾日食万钱。有德而贫。如 <lb ed="X" n="0781a18"/><lb ed="R104" n="0300a12"/>相如家徒四壁。逆吉義凶者。如姦邪得志。善良遇 <lb ed="X" n="0781a19"/><lb ed="R104" n="0300a13"/>害之类。仁夭暴寿者。如盗跖永年。伯牛短折之类。 <lb ed="X" n="0781a20"/><lb ed="R104" n="0300a14"/>有道无道云者如世善人。动辄坎坷。强梁贪暴。触 <lb ed="X" n="0781a21"/><lb ed="R104" n="0300a15"/>事利宜。自古迄今。此类常有。世俗每谓天不平。或 <lb ed="X" n="0781a22"/><lb ed="R104" n="0300a16"/>云天不开眼。故邓攸无子。人谓天道无知。斯之谓 <lb ed="X" n="0781a23"/><lb ed="R104" n="0300a17"/>也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0781a24"/><lb ed="R104" n="0300a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0781a2401">既皆由天。天乃兴不道而丧有道。何有福善。益谦之 <pb ed="X" xml:id="X58.1033.0781b" n="0781b"/> <lb ed="X" n="0781b01"/><lb ed="R104" n="0300b01"/>赏。祸婬害盈之罚焉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0781b02"/><lb ed="R104" n="0300b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0781b0201">儒宗执天命。不知自违其教也。书云。天道福善祸 <lb ed="X" n="0781b03"/><lb ed="R104" n="0300b03"/>婬。伊训云。作善降之百祥。作不善降之百殃。洪笵 <lb ed="X" n="0781b04"/><lb ed="R104" n="0300b04"/>向用五福。威用六极。易谦卦云。天导亏盈而益谦。 <lb ed="X" n="0781b05"/><lb ed="R104" n="0300b05"/>地道变盈而流谦。鬼神害盈而福谦。坤卦云。积善 <lb ed="X" n="0781b06"/><lb ed="R104" n="0300b06"/>之家。必有馀庆。积不善之家。必有馀殃。大抵皆谓 <lb ed="X" n="0781b07"/><lb ed="R104" n="0300b07"/>天道昭然。祸福不忒。今见无道兴而有道丧。则似 <lb ed="X" n="0781b08"/><lb ed="R104" n="0300b08"/>易书之说无验。且如善良遇害。则福善益谦之赏 <lb ed="X" n="0781b09"/><lb ed="R104" n="0300b09"/>全乖。姦邪得志。则祸婬害盈之罚相反。按其文而 <lb ed="X" n="0781b10"/><lb ed="R104" n="0300b10"/>考其实。全成龃龉。故云何有。良以不推业理。但执 <lb ed="X" n="0781b11"/><lb ed="R104" n="0300b11"/>天命。故祸福有时而倒置也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0781b12"/><lb ed="R104" n="0300b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0781b1201">又既祸乱反逆。皆由天命。则圣人设教。责人不责天。 <lb ed="X" n="0781b13"/><lb ed="R104" n="0300b13"/>罪物不罪命。是不当也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0781b14"/><lb ed="R104" n="0300b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0781b1401">世人见说古今冶乱等事。莫不皆谓天数。若由天 <lb ed="X" n="0781b15"/><lb ed="R104" n="0300b15"/>者。经书所说。只合责天。何但责人耶。如诗书所讥。 <lb ed="X" n="0781b16"/><lb ed="R104" n="0300b16"/>春秋所贬。曾不讥贬天命。何耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0781b17"/><lb ed="R104" n="0300b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0781b1701">然则诗<anchor xml:id="nkr_note_add_0781b1701" n="0781b1701"/><anchor xml:id="beg0781b1701" n="0781b1701"/>刺<anchor xml:id="end0781b1701"/>乱政。书赞王道。礼称安上。乐号移风。岂是 <lb ed="X" n="0781b18"/><lb ed="R104" n="0300b18"/>奉上天之意。顺造化之心乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0781b19"/><lb ed="R104" n="0301a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0781b1901">既云福祸由天。不在人为。天乃自然之理。不容增 <lb ed="X" n="0781b20"/><lb ed="R104" n="0301a02"/>损矣。则诗书礼乐。惩恶劝善。使人远祸就福。以承 <lb ed="X" n="0781b21"/><lb ed="R104" n="0301a03"/>天休者。不成空言耶。诗有国风雅颂。善则美。恶则 <lb ed="X" n="0781b22"/><lb ed="R104" n="0301a04"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0781b2201" n="0781b2201"/><anchor xml:id="beg0781b2201" n="0781b2201"/>刺<anchor xml:id="end0781b2201"/>。书有典谟训诰誓命之异。皆明二帝三王治世 <lb ed="X" n="0781b23"/><lb ed="R104" n="0301a05"/>化民之道。孝经云。安上治民。莫善于礼。移风易俗。 <lb ed="X" n="0781b24"/><lb ed="R104" n="0301a06"/>莫善于乐。凡此诗书礼乐。皆所以规人心于善道 <pb ed="X" xml:id="X58.1033.0781c" n="0781c"/> <lb ed="X" n="0781c01"/><lb ed="R104" n="0301a07"/>者。是以人力而夺造化之权。岂是奉天意而顺天 <lb ed="X" n="0781c02"/><lb ed="R104" n="0301a08"/>心乎。盖世儒不知感召之端。实由乎我。一向归之 <lb ed="X" n="0781c03"/><lb ed="R104" n="0301a09"/>天命。不<anchor xml:id="nkr_note_add_0781c0301" n="0781c0301"/><anchor xml:id="beg0781c0301" n="0781c0301"/>但<anchor xml:id="end0781c0301"/>违<persName>佛</persName>教因缘之说。亦违自宗诗书礼乐 <lb ed="X" n="0781c04"/><lb ed="R104" n="0301a10"/>之本意矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0781c05"/><lb ed="R104" n="0301a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0781c0501">是知专此教者。未能原人。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0781c06"/><lb ed="R104" n="0301a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0781c0601">结前儒道外宗未了義也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0781c07"/><lb ed="R104" n="0301a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0781c0701">二斥偏浅<note place="inline">习<persName>佛</persName>不了義教者</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0781c08"/><lb ed="R104" n="0301a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0781c0801"><persName>佛</persName>教自浅至深。略有五等。一人天教。二小乘教。三大 <lb ed="X" n="0781c09"/><lb ed="R104" n="0301a15"/>乘法相教。四大乘破相教。<note place="inline">上四在此篇中</note>五一乘显性教<note place="inline">在第 <lb ed="X" n="0781c10"/><lb ed="R104" n="0301a16"/>三篇中</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0781c11"/><lb ed="R104" n="0301a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0781c1101">此五种教。圭峰约義分判。由所被機有五乘之异。 <lb ed="X" n="0781c12"/><lb ed="R104" n="0301a18"/>故能被教有此五种。言五乘者。一人天乘。二声闻 <lb ed="X" n="0781c13"/><lb ed="R104" n="0301b01"/>乘。三缘觉乘。四菩萨乘。五<persName>佛</persName>乘。<note place="inline">此依花严二地。及圆觉弥勒章意。从 <lb ed="X" n="0781c14"/><lb ed="R104" n="0301b02"/>所求法。以立乘名耳</note>今合声闻缘觉而开菩萨。故立此五。若 <lb ed="X" n="0781c15"/><lb ed="R104" n="0301b03"/>依法相宗说五种种姓者。一声闻乘性。二缘觉乘 <lb ed="X" n="0781c16"/><lb ed="R104" n="0301b04"/>性。三菩萨乘性。四不定乘性。五者无性。就不定中 <lb ed="X" n="0781c17"/><lb ed="R104" n="0301b05"/>复有四类。一声闻菩萨性。二缘觉菩萨性。三声闻 <lb ed="X" n="0781c18"/><lb ed="R104" n="0301b06"/>缘觉性。四声闻缘觉菩萨性。其无性者。谓总无前 <lb ed="X" n="0781c19"/><lb ed="R104" n="0301b07"/>三乘种姓。今人天教收彼无性。小乘教收彼声闻 <lb ed="X" n="0781c20"/><lb ed="R104" n="0301b08"/>缘觉二性。後三教收彼菩萨性。其不定性。中间三 <lb ed="X" n="0781c21"/><lb ed="R104" n="0301b09"/>教摄之。若依贤首五教者。一小乘教。同此第二。二 <lb ed="X" n="0781c22"/><lb ed="R104" n="0301b10"/>大乘始教。当此三四。三终教。四顿教。五圆教。当此 <lb ed="X" n="0781c23"/><lb ed="R104" n="0301b11"/>第五。良以贤首後三。皆约一乘。故圭峰合之。贤首 <lb ed="X" n="0781c24"/><lb ed="R104" n="0301b12"/>约同教别教。历位无位开成三异。而彼始教双收 <pb ed="X" xml:id="X58.1033.0782a" n="0782a"/> <lb ed="X" n="0782a01"/><lb ed="R104" n="0301b13"/>西域空相二宗。以俱未尽大乘法理。故合为初。<note place="inline">初即 <lb ed="X" n="0782a02"/><lb ed="R104" n="0301b14"/>始也</note>圭峰依西域仍为二。或开或合。各有攸当。不可 <lb ed="X" n="0782a03"/><lb ed="R104" n="0301b15"/>一准。万松老师。于此论中。立九对十八重。总赅贤 <lb ed="X" n="0782a04"/><lb ed="R104" n="0301b16"/>首圭峰二种五教之義。一苦乐对。<note place="inline">以三涂对人天</note>二人天 <lb ed="X" n="0782a05"/><lb ed="R104" n="0301b17"/>对。<note place="inline">以人对天</note>三定散对。<note place="inline">欲界为散。上二为定</note>四色空对。<note place="inline">以四禅望四空</note>五 <lb ed="X" n="0782a06"/><lb ed="R104" n="0301b18"/>凡圣对。<note place="inline">前四皆凡。後三乘圣</note>六大小对。<note place="inline">声闻缘觉小。始教去皆大</note>七始终 <lb ed="X" n="0782a07"/><lb ed="R104" n="0302a01"/>对。<note place="inline">法相为始。法性为终</note>八顿渐对。<note place="inline">始终历位。顿教不立</note>九偏圆对。<note place="inline">贤首前四 <lb ed="X" n="0782a08"/><lb ed="R104" n="0302a02"/>皆偏。花严独为圆教</note>是则于贤首小教中。曲开前五对。收此 <lb ed="X" n="0782a09"/><lb ed="R104" n="0302a03"/>论義。可谓辞简而理尽矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0782a10"/><lb ed="R104" n="0302a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0782a1001">一<persName>佛</persName>为初心人。且说三世业报。善恶因果。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0782a11"/><lb ed="R104" n="0302a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0782a1101">明人天教。于中先总名大意。初心人者。所被機也。 <lb ed="X" n="0782a12"/><lb ed="R104" n="0302a06"/>对後三乘。故曰初心。一向方便。故云且说。三世业 <lb ed="X" n="0782a13"/><lb ed="R104" n="0302a07"/>报者。谓过去造业。今世受报。今世造业。来世受报。 <lb ed="X" n="0782a14"/><lb ed="R104" n="0302a08"/>故曰三世。业即能招之因。报即所招之果。然业与 <lb ed="X" n="0782a15"/><lb ed="R104" n="0302a09"/>报。皆通善恶。故曰善恶因果。如下廣明。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0782a16"/><lb ed="R104" n="0302a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0782a1601">谓造上品十恶。死堕地狱。中品饿鬼。下品畜牲。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0782a17"/><lb ed="R104" n="0302a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0782a1701">先叙恶因果。言十恶者。谓身三。杀盗婬。语四。妄言。 <lb ed="X" n="0782a18"/><lb ed="R104" n="0302a12"/>两舌。恶口。绮语。意三。贪嗔邪见。言上品者。泛说善 <lb ed="X" n="0782a19"/><lb ed="R104" n="0302a13"/>恶皆有三品。三位明之。一约境。且如杀生。杀人为 <lb ed="X" n="0782a20"/><lb ed="R104" n="0302a14"/>上。杀畜为中。蚊蚋为下。不杀反此。谓不杀人为下。 <lb ed="X" n="0782a21"/><lb ed="R104" n="0302a15"/>不杀蚊蚋为上。二约心。不论善恶。但猛利心作为 <lb ed="X" n="0782a22"/><lb ed="R104" n="0302a16"/>上。泛尔心作为下。庸庸为中。三约时。若善若恶。但 <lb ed="X" n="0782a23"/><lb ed="R104" n="0302a17"/>三时无悔为上。二时无悔为中。一时为下。言地狱 <lb ed="X" n="0782a24"/><lb ed="R104" n="0302a18"/>等者。梵云那落迦。此云苦器。即众生受苦之器也。 <pb ed="X" xml:id="X58.1033.0782b" n="0782b"/> <lb ed="X" n="0782b01"/><lb ed="R104" n="0302b01"/>今言地狱。约義立名。有云地者。底也。狱者。局也。地 <lb ed="X" n="0782b02"/><lb ed="R104" n="0302b02"/>下有狱。故名地狱。总有四类。谓八热。八寒。近边。孤 <lb ed="X" n="0782b03"/><lb ed="R104" n="0302b03"/>独。言八热者。一曰等活。谓刀剑剉斩。成千万段。以 <lb ed="X" n="0782b04"/><lb ed="R104" n="0302b04"/>叉撥聚。唱言活活。彼即便活。活<anchor xml:id="nkr_note_add_0782b0401" n="0782b0401"/><anchor xml:id="beg0782b0401" n="0782b0401"/>已<anchor xml:id="end0782b0401"/>复斩。斩<anchor xml:id="nkr_note_add_0782b0402" n="0782b0402"/><anchor xml:id="beg0782b0402" n="0782b0402"/>已<anchor xml:id="end0782b0402"/>复活。 <lb ed="X" n="0782b05"/><lb ed="R104" n="0302b05"/>故曰等活。以四王天寿五百年。<note place="inline">诸天寿量。下自有文</note>为一日 <lb ed="X" n="0782b06"/><lb ed="R104" n="0302b06"/>一夜。如是积数。至五百岁。二曰众合。众山四合。碎 <lb ed="X" n="0782b07"/><lb ed="R104" n="0302b07"/>罪人身。犹如微尘。以<name role="" type="person">忉利天</name>寿一千年为一日一 <lb ed="X" n="0782b08"/><lb ed="R104" n="0302b08"/>夜。积此岁月。寿一千岁。三曰黑绳。如世解木。绳抨 <lb ed="X" n="0782b09"/><lb ed="R104" n="0302b09"/>锯解。以<name role="" type="person">夜摩天</name>二千年寿。为一日一夜。寿二千岁。 <lb ed="X" n="0782b10"/><lb ed="R104" n="0302b10"/>四曰嚎叫。以<name role="" type="person">兜率天</name>寿四千年为一昼夜。寿四千 <lb ed="X" n="0782b11"/><lb ed="R104" n="0302b11"/>岁。五大嚎叫。以化乐天八千年寿为一昼夜。寿八 <lb ed="X" n="0782b12"/><lb ed="R104" n="0302b12"/>千岁。六曰炎热。以<name role="" type="person">他化天</name>一万六千年寿为一昼 <lb ed="X" n="0782b13"/><lb ed="R104" n="0302b13"/>夜。寿一万六千岁。七曰。极炎热。寿半中劫。谓从人 <lb ed="X" n="0782b14"/><lb ed="R104" n="0302b14"/>寿八万四千岁时。百年减一岁。减至十岁。名半中 <lb ed="X" n="0782b15"/><lb ed="R104" n="0302b15"/>劫。为此狱寿。八曰阿鼻。此云无间。有五義故。立无 <lb ed="X" n="0782b16"/><lb ed="R104" n="0302b16"/>间名。一者。作业无间。约治罚说。二者。受报无间。约 <lb ed="X" n="0782b17"/><lb ed="R104" n="0302b17"/>果报说。三者。受苦无间。约楚痛说。四者。寿命无间。 <lb ed="X" n="0782b18"/><lb ed="R104" n="0302b18"/>无中夭故。五者。身量无间。谓众生自业。各各自见 <lb ed="X" n="0782b19"/><lb ed="R104" n="0303a01"/>身满狱。中间无空处。故曰无间。此狱寿命。一增减 <lb ed="X" n="0782b20"/><lb ed="R104" n="0303a02"/>劫。言八寒者。一曰按部陀。此翻为疱。寒苦触身。如 <lb ed="X" n="0782b21"/><lb ed="R104" n="0303a03"/>疮疱故。二曰疱裂。身冻裂故。<note place="inline">此二皆约苦相立名</note>三蝎螫沾。 <lb ed="X" n="0782b22"/><lb ed="R104" n="0303a04"/>四虎虎几。五吓吓几。<note place="inline">此三约受苦身立名</note>六靑莲花。七红莲 <lb ed="X" n="0782b23"/><lb ed="R104" n="0303a05"/>华。八大红莲花。<note place="inline">寒苦触身。变如是色</note>然此八寒寿量。二说不 <lb ed="X" n="0782b24"/><lb ed="R104" n="0303a06"/>同。依俱舍说。比前更长。如第一按部陀寿命不知 <pb ed="X" xml:id="X58.1033.0782c" n="0782c"/> <lb ed="X" n="0782c01"/><lb ed="R104" n="0303a07"/>其数。<persName>佛</persName>说如憍萨罗国斛。量胡麻满二十斛。高盛 <lb ed="X" n="0782c02"/><lb ed="R104" n="0303a08"/>不槪。百年取一粒。取尽此二十斛胡麻。其寿犹未 <lb ed="X" n="0782c03"/><lb ed="R104" n="0303a09"/>毕尽。且以此数略而计之。馀七地狱。倍倍增数。若 <lb ed="X" n="0782c04"/><lb ed="R104" n="0303a10"/>准瑜伽说。八寒寿量较于八热。次第减半。如按部 <lb ed="X" n="0782c05"/><lb ed="R104" n="0303a11"/>陀减于等活之半。乃至大红莲花较阿鼻亦尔。依 <lb ed="X" n="0782c06"/><lb ed="R104" n="0303a12"/>此。则是八寒轻于八热也。三近边狱者。八热四门。 <lb ed="X" n="0782c07"/><lb ed="R104" n="0303a13"/>各有四狱。一曰煻煨。沸<g ref="#CB01926">灰</g>齐膝。下足焦烂。擧足如 <lb ed="X" n="0782c08"/><lb ed="R104" n="0303a14"/>故。二曰屍粪。粪泥齐膝。中有毒虫。下足食尽。擧足 <lb ed="X" n="0782c09"/><lb ed="R104" n="0303a15"/>还复。三曰锋刃。刀剑等刃。布为道路。履则割伤。四 <lb ed="X" n="0782c10"/><lb ed="R104" n="0303a16"/>曰<g ref="#CB01926">灰</g>河。沸热<g ref="#CB01926">灰</g>汁。或煮或煎。皮肉溃烂。四孤独狱 <lb ed="X" n="0782c11"/><lb ed="R104" n="0303a17"/>者。处所不定。或山间树下。旷野城隍等处。依瑜伽 <lb ed="X" n="0782c12"/><lb ed="R104" n="0303a18"/>说。近边孤独。寿命不定。随业长短。言饿鬼者。谓长 <lb ed="X" n="0782c13"/><lb ed="R104" n="0303b01"/>受饥饿。故曰饿鬼。轻重不同。凡有九类。一曰炬口 <lb ed="X" n="0782c14"/><lb ed="R104" n="0303b02"/>鬼。谓于口中常出猛焰。二曰针咽鬼。头腹如山。咽 <lb ed="X" n="0782c15"/><lb ed="R104" n="0303b03"/>喉如针。三曰臭口鬼。口如臭屍。此三名无财鬼。皆 <lb ed="X" n="0782c16"/><lb ed="R104" n="0303b04"/>不得食故。四曰大瘿鬼。项中有瘿。以手抉脓。还自 <lb ed="X" n="0782c17"/><lb ed="R104" n="0303b05"/>食故。五曰针毛鬼。身毛如针。还自<anchor xml:id="nkr_note_add_0782c1701" n="0782c1701"/><anchor xml:id="beg0782c1701" n="0782c1701"/>刺<anchor xml:id="end0782c1701"/>身。出血而食。 <lb ed="X" n="0782c18"/><lb ed="R104" n="0303b06"/>六曰臭毛鬼。身毛臭秽。嫌故拔出。取血而食。此三 <lb ed="X" n="0782c19"/><lb ed="R104" n="0303b07"/>名少财鬼。少得饮食故。七曰得弃鬼。常得祭祀所 <lb ed="X" n="0782c20"/><lb ed="R104" n="0303b08"/>弃之食。八曰得失鬼。常得巷陌所遗食故。九曰势 <lb ed="X" n="0782c21"/><lb ed="R104" n="0303b09"/>力鬼。此有三种。一者夜叉。二者罗刹。三者毘舍遮。 <lb ed="X" n="0782c22"/><lb ed="R104" n="0303b10"/>此三名多财。多得饮食故。此上诸鬼。以人间二十 <lb ed="X" n="0782c23"/><lb ed="R104" n="0303b11"/>日为一日一夜。彼还以三十日为一月。十二月为 <lb ed="X" n="0782c24"/><lb ed="R104" n="0303b12"/>一年。寿五百岁。上依俱舍。有云。鬼趣寿命不定。极 <pb ed="X" xml:id="X58.1033.0783a" n="0783a"/> <lb ed="X" n="0783a01"/><lb ed="R104" n="0303b13"/>长者七万岁。言畜牲者。畜者。养也。人所蓄养。如牛 <lb ed="X" n="0783a02"/><lb ed="R104" n="0303b14"/>马犬豕之类。此名则局。或云旁生。傍行而生。通一 <lb ed="X" n="0783a03"/><lb ed="R104" n="0303b15"/>切飞走之类。此名则宽。别而言之。羽毛鳞介。蠢蠕 <lb ed="X" n="0783a04"/><lb ed="R104" n="0303b16"/>飞潜。其类繁廣。于中最福德者。如龙及金翅。皆通 <lb ed="X" n="0783a05"/><lb ed="R104" n="0303b17"/>四生。然畜趣寿命。长短不定。极长者。寿一中劫。廣 <lb ed="X" n="0783a06"/><lb ed="R104" n="0303b18"/>如别章。<note place="inline">此依圭峰行愿钞引</note>今言中品饿鬼。下品畜牲者。圭 <lb ed="X" n="0783a07"/><lb ed="R104" n="0304a01"/>峰依杂集等论。故作此配。若依花严二地。则以畜 <lb ed="X" n="0783a08"/><lb ed="R104" n="0304a02"/>生为中。饿鬼为下。淸凉引正法念处经会云。然此 <lb ed="X" n="0783a09"/><lb ed="R104" n="0304a03"/>三涂。各有边正。正者为重。边者为轻。正鬼望边畜。 <lb ed="X" n="0783a10"/><lb ed="R104" n="0304a04"/>则鬼重畜轻。<note place="inline">如今文是</note>正畜望边鬼。则畜重鬼轻<note place="inline">如花严说</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0783a11"/><lb ed="R104" n="0304a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0783a1101">故<persName>佛</persName>且类世五常之教<note place="inline">天竺世教。仪式虽殊。惩恶劝善无别。亦不離仁義等五。而 <lb ed="X" n="0783a12"/><lb ed="R104" n="0304a06"/>有德行可修例如此国敛手而擧。土蕃散手而垂。皆为礼也</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0783a13"/><lb ed="R104" n="0304a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0783a1301">後明善因果也。五戒。十善。四禅。八定。是善因。人天 <lb ed="X" n="0783a14"/><lb ed="R104" n="0304a08"/>等。是善果。今先言人乘。类。谓比类。世。谓世俗。通西 <lb ed="X" n="0783a15"/><lb ed="R104" n="0304a09"/>域此方。不但周孔说五常也。言五常者。谓。仁義礼 <lb ed="X" n="0783a16"/><lb ed="R104" n="0304a10"/>智信。是人之所常行。造次顚沛。不容離故。注中别 <lb ed="X" n="0783a17"/><lb ed="R104" n="0304a11"/>会两方世教。以显大同。亦潜通妨难。恐人疑云。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0783a18"/><lb ed="R104" n="0304a12"/>出天竺。彼国世教。仪式或殊。那言类此五常。即应 <lb ed="X" n="0783a19"/><lb ed="R104" n="0304a13"/>是<persName>佛</persName>教仿效孔老。作是附会。故为此通云云。又龙 <lb ed="X" n="0783a20"/><lb ed="R104" n="0304a14"/>树释摩诃衍论。引道品经。<note place="inline">此方所无</note>立四法藏。一補特 <lb ed="X" n="0783a21"/><lb ed="R104" n="0304a15"/>伽罗藏。<note place="inline">補特伽罗。此云数取趣。以数数造业。取馀趣生。即目人也</note>经云。<persName>佛</persName>子谛 <lb ed="X" n="0783a22"/><lb ed="R104" n="0304a16"/>听为汝解说。仁藏。義藏。礼藏。智藏。信藏。<note place="inline">此人天藏</note>幷声 <lb ed="X" n="0783a23"/><lb ed="R104" n="0304a17"/>闻藏及菩萨藏。大觉法藏。所以者何。一切行者。渐 <lb ed="X" n="0783a24"/><lb ed="R104" n="0304a18"/>次转勝。次第之法故。</p> <pb ed="X" xml:id="X58.1033.0783b" n="0783b"/> <lb ed="X" n="0783b01"/><lb ed="R104" n="0304b01"/><p xml:id="pX58p0783b0101"><note place="inline">天竺者。葱岭<anchor xml:id="nkr_note_add_0783b0101" n="0783b0101"/><anchor xml:id="beg0783b0101" n="0783b0101"/>已<anchor xml:id="end0783b0101"/>西。有五天竺。谓成劫之时。光音天人。下生于此。故受天名。梵云印士。或云<name role="" type="person">身毒</name>。讹略云竺。 <lb ed="X" n="0783b02"/><lb ed="R104" n="0304b02"/>言世教者。谓国王治世之教也。西域有<persName>佛</persName>法处。依<persName>佛</persName>法治国。如金光明有王法正论品也。又轮王以十善 <lb ed="X" n="0783b03"/><lb ed="R104" n="0304b03"/>化世。遵古<persName>佛</persName>遗教也。言仪式虽殊者。如正朔衣冠之类。随方或殊。而惩恶劝善。与此方大同。德行虽多。擧 <lb ed="X" n="0783b04"/><lb ed="R104" n="0304b04"/>其大纲。不出仁義等五者可见天下之理。至当归一。故治世之法。若合符节。非周孔特为斯民而创式也 <lb ed="X" n="0783b05"/><lb ed="R104" n="0304b05"/>亦非<persName>如来</persName>仿效此方而设教也</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0783b06"/><lb ed="R104" n="0304b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0783b0601">令持五戒<note place="inline">不杀是仁。不盗是義。不邪婬是礼。不妄语是信。不饮酒啖肉。神气淸洁。益于智也</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0783b07"/><lb ed="R104" n="0304b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0783b0701">若翻前十恶。合云十善。花严二地中说十善通五 <lb ed="X" n="0783b08"/><lb ed="R104" n="0304b08"/>乘。谓下品人因。中品天因。上品三乘因。上上品<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0783b09"/><lb ed="R104" n="0304b09"/>因。而<persName>佛</persName>于律仪中。又制近事五戒。亦通五乘。故知 <lb ed="X" n="0783b10"/><lb ed="R104" n="0304b10"/>五戒十善。大同小异。开合随宜。其犹大乘六度十 <lb ed="X" n="0783b11"/><lb ed="R104" n="0304b11"/>度耳。</p> <lb ed="X" n="0783b12"/><lb ed="R104" n="0304b12"/><p xml:id="pX58p0783b1201"><note place="inline">注以五戒会五常。以義同故。明教大师云。一日不杀。谓当爱生不暴一物。不止不食其肉也。孟子曰。杀一 <lb ed="X" n="0783b13"/><lb ed="R104" n="0304b13"/>无罪。非仁也。故以不杀为仁。二不盗者。谓不義不取。不止攘他物也。孟子云。非其有而取之。非義也。三曰 <lb ed="X" n="0783b14"/><lb ed="R104" n="0304b14"/>不婬。谓不乱非其匹偶也。而礼所以决嫌疑。别同异。明是非。故同不婬。四不妄语者。谓不以言欺人。而信 <lb ed="X" n="0783b15"/><lb ed="R104" n="0304b15"/>者言无反复。故同不妄。五不饮啖者。由饮啖故。心神浊乱。情虑痴狂。害于智也。故不馀啖。智思淸洁也。然 <lb ed="X" n="0783b16"/><lb ed="R104" n="0304b16"/>此五戒依律仪中。复有支时具阙之异。五戒能持。名为支具。或但能持四三二等。名为支阙。尽形寿持。名 <lb ed="X" n="0783b17"/><lb ed="R104" n="0304b17"/>为时具。或但能持十年五年。下至一日。名为时阙。支时相望。应有四句具阙之義。由此有一分少分多分 <lb ed="X" n="0783b18"/><lb ed="R104" n="0304b18"/>满分优婆塞夷。于此五中不杀阙故。虽得人身。多病短命。不盗阙故。资财乏少。不婬阙故。无好眷属。不妄 <lb ed="X" n="0783b19"/><lb ed="R104" n="0305a01"/>阙故。言无人受。不饮阙故。诸情暗钝。又此五中。前四是性戒。谓杀盗等。体性是罪。故曰性戒。饮酒一戒。是 <lb ed="X" n="0783b20"/><lb ed="R104" n="0305a02"/>名遮戒。由饮食乱性。犯前四故。故<persName>佛</persName>制此以防前四。故曰遮戒</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0783b21"/><lb ed="R104" n="0305a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0783b2101">得免三涂。生人道中。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0783b22"/><lb ed="R104" n="0305a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0783b2201">五戒十善。皆依师受三皈。言下得此戒体。先受三 <lb ed="X" n="0783b23"/><lb ed="R104" n="0305a05"/>归。後受五戒十戒。由归<persName>佛</persName>故。不堕地狱。皈法故。不 <lb ed="X" n="0783b24"/><lb ed="R104" n="0305a06"/>堕饿鬼。皈僧故。不堕旁生。得免三涂。盖三皈之力 <pb ed="X" xml:id="X58.1033.0783c" n="0783c"/> <lb ed="X" n="0783c01"/><lb ed="R104" n="0305a07"/>也。未有不归三宝而得戒者。以受五戒。必先三皈。 <lb ed="X" n="0783c02"/><lb ed="R104" n="0305a08"/>故略不言。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0783c03"/><lb ed="R104" n="0305a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0783c0301">修上品十善。及施戒等。生六欲天。修四禅八定。生色 <lb ed="X" n="0783c04"/><lb ed="R104" n="0305a10"/>界无色界天<note place="inline">题中不标天鬼地狱者。界地不同。见闻不及。凡俗尙不知末。况肯穷本。故对俗 <lb ed="X" n="0783c05"/><lb ed="R104" n="0305a11"/>教。且标原人。今叙<persName>佛</persName>经。理宜具列</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0783c06"/><lb ed="R104" n="0305a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0783c0601">上品十善有二意。一者。对前五戒。为下。故曰上品。 <lb ed="X" n="0783c07"/><lb ed="R104" n="0305a13"/>二者。人中十善为下。故以天中为上品也。天中十 <lb ed="X" n="0783c08"/><lb ed="R104" n="0305a14"/>善是总。施等为别。谓修十善。与散心俱。兼行施等。 <lb ed="X" n="0783c09"/><lb ed="R104" n="0305a15"/>生六欲天。与定心俱。生上二界。言十善者。杀盗婬 <lb ed="X" n="0783c10"/><lb ed="R104" n="0305a16"/>妄。与五戒同。五不绮语。谓不饰非言。六不两舌。谓 <lb ed="X" n="0783c11"/><lb ed="R104" n="0305a17"/>语不偝面。七不恶口。言必善顺。八不贪爱。谓心常 <lb ed="X" n="0783c12"/><lb ed="R104" n="0305a18"/>知足于有有具。不生染著。九不嗔恚。谓不以忿恨 <lb ed="X" n="0783c13"/><lb ed="R104" n="0305b01"/>宿于心。十不邪见。谓心见正直。无诳无<anchor xml:id="nkr_note_add_0783c1301" n="0783c1301"/><anchor xml:id="beg0783c1301" n="0783c1301"/>谄<anchor xml:id="end0783c1301"/>。此後六 <lb ed="X" n="0783c14"/><lb ed="R104" n="0305b02"/>戒。诸教标列。或小异同。皆不相违。又有一经。中合 <lb ed="X" n="0783c15"/><lb ed="R104" n="0305b03"/>语四为三。谓不诽谤。<note place="inline">通两舌恶口也</note>不欺诳。<note place="inline">即绮语也</note>不妄语。 <lb ed="X" n="0783c16"/><lb ed="R104" n="0305b04"/><note place="inline">如名</note>加不饮酒食肉。为四。花严于语四中。妄言。两舌。 <lb ed="X" n="0783c17"/><lb ed="R104" n="0305b05"/>恶口。绮语。为次。此约重轻为先後也。嵩公辅教编。 <lb ed="X" n="0783c18"/><lb ed="R104" n="0305b06"/>列意三为嫉恚痴。<note place="inline">故前释贪。别依唯识</note>璎珞梵网。唯局大乘。 <lb ed="X" n="0783c19"/><lb ed="R104" n="0305b07"/>故此不会。然其意三得为业道者。淸凉大疏依瑜 <lb ed="X" n="0783c20"/><lb ed="R104" n="0305b08"/>伽释云。贪若未决。但名烦恼。决即名业。嗔痴亦然。 <lb ed="X" n="0783c21"/><lb ed="R104" n="0305b09"/>故意三中要具五缘。方成业道。言五缘者。一事。<note place="inline">泛言 <lb ed="X" n="0783c22"/><lb ed="R104" n="0305b10"/>他物。他所摄故</note>二体。<note place="inline">所贪物体。即金银财宝等</note>三差别。于中有三。一不 <lb ed="X" n="0783c23"/><lb ed="R104" n="0305b11"/>求。<note place="inline">始欲名求。即他物想</note>二不愿。<note place="inline">希得属<anchor xml:id="nkr_note_add_0783c2301" n="0783c2301"/><anchor xml:id="beg0783c2301" n="0783c2301"/>己<anchor xml:id="end0783c2301"/>。即是乐欲</note>三不贪。<note place="inline">终起夺想为贪</note>于 <lb ed="X" n="0783c24"/><lb ed="R104" n="0305b12"/>差别中。前二方便。後一究竟。幷前事体。即是五缘。 <pb ed="X" xml:id="X58.1033.0784a" n="0784a"/> <lb ed="X" n="0784a01"/><lb ed="R104" n="0305b13"/>于此五中。若阙究竟。<note place="inline">即终起夺想</note>但名烦恼。善恶相反。 <lb ed="X" n="0784a02"/><lb ed="R104" n="0305b14"/>成业例然。言及施戒者。谓持十善时。又廣行惠施。 <lb ed="X" n="0784a03"/><lb ed="R104" n="0305b15"/>故感欲天。衣食自然。宫殿随身。眷属围绕。如是果 <lb ed="X" n="0784a04"/><lb ed="R104" n="0305b16"/>报。由佈施故。天人寿长。由持戒故。然前云十善。此 <lb ed="X" n="0784a05"/><lb ed="R104" n="0305b17"/>又云戒者。此或是近住戒。或出家戒等。如报恩经 <lb ed="X" n="0784a06"/><lb ed="R104" n="0305b18"/>中说。有一日一夜持近住戒。或沙弥戒。比丘戒等。 <lb ed="X" n="0784a07"/><lb ed="R104" n="0306a01"/>故别言之。而言等者。即等取忍进定。或馀善法。谓 <lb ed="X" n="0784a08"/><lb ed="R104" n="0306a02"/>供养三宝。孝顺父母。修八福田等。但十善为正因。 <lb ed="X" n="0784a09"/><lb ed="R104" n="0306a03"/>馀皆助因。而是有漏心修。故不免轮迴。非如菩萨 <lb ed="X" n="0784a10"/><lb ed="R104" n="0306a04"/>通无漏者。言生六欲天等者。泛言天者。俱舍云。光 <lb ed="X" n="0784a11"/><lb ed="R104" n="0306a05"/>洁自在。神用得名。总为三界。别为二十八天。谓欲 <lb ed="X" n="0784a12"/><lb ed="R104" n="0306a06"/>界六天。色界一十八天无色界四天。言欲界者。谓 <lb ed="X" n="0784a13"/><lb ed="R104" n="0306a07"/>饮食。睡眠男女情爱。故名欲界。言六天者。一曰四 <lb ed="X" n="0784a14"/><lb ed="R104" n="0306a08"/>王天。是帝释臣佐。居须弥四傍。去地四万二千由 <lb ed="X" n="0784a15"/><lb ed="R104" n="0306a09"/>旬。<note place="inline">一由旬四十里</note>身长半由旬。衣重半两。寿五百岁。以人 <lb ed="X" n="0784a16"/><lb ed="R104" n="0306a10"/>间五十年为一昼夜。阴阳如人世。二<name role="" type="person">忉利天</name>。此云 <lb ed="X" n="0784a17"/><lb ed="R104" n="0306a11"/>三十三。居须弥顶。其<name role="" type="person">须弥山</name>出水八万四千由旬。 <lb ed="X" n="0784a18"/><lb ed="R104" n="0306a12"/>前四王天居山之半。山顶之上。四周廣平。于其四 <lb ed="X" n="0784a19"/><lb ed="R104" n="0306a13"/>方。各有八天。最中一天。帝释所居。故总名三十三 <lb ed="X" n="0784a20"/><lb ed="R104" n="0306a14"/>天。此天身长一由旬。衣重六铢。寿一千岁。以人间 <lb ed="X" n="0784a21"/><lb ed="R104" n="0306a15"/>百年为一昼夜。以相抱为阴阳。三<g ref="#CB17229">󴍍</g>摩天。此云时 <lb ed="X" n="0784a22"/><lb ed="R104" n="0306a16"/>分。以莲花开合为昼夜。故曰时分。居前天之上一 <lb ed="X" n="0784a23"/><lb ed="R104" n="0306a17"/>倍。身长二由旬。衣重三铢。寿二千岁。以人间二百 <lb ed="X" n="0784a24"/><lb ed="R104" n="0306a18"/>年为一昼夜。以身相近为阴阳。四<name role="" type="person">兜率天</name>。此云知 <pb ed="X" xml:id="X58.1033.0784b" n="0784b"/> <lb ed="X" n="0784b01"/><lb ed="R104" n="0306b01"/>足。于所受乐。常知足故。居处倍前。身长四由旬。寿 <lb ed="X" n="0784b02"/><lb ed="R104" n="0306b02"/>四千岁。以人间四百年为一昼夜。以执手为阴阳。 <lb ed="X" n="0784b03"/><lb ed="R104" n="0306b03"/>五化乐天。为随心意乐。自化乐具。还自受用故。居 <lb ed="X" n="0784b04"/><lb ed="R104" n="0306b04"/>倍兜率。身长八由旬。衣重一铢。寿八千岁。以人间 <lb ed="X" n="0784b05"/><lb ed="R104" n="0306b05"/>八百年为昼夜。以相熟视为阴阳。六<name role="" type="person">他化自在天</name>。 <lb ed="X" n="0784b06"/><lb ed="R104" n="0306b06"/>谓他化乐具。自得受用故。居倍前天。身长十六由 <lb ed="X" n="0784b07"/><lb ed="R104" n="0306b07"/>旬。衣重半铢。寿一万六千岁。以人间一千六百年 <lb ed="X" n="0784b08"/><lb ed="R104" n="0306b08"/>为昼夜。以暂瞬目为阴阳。自此以还。名曰欲界。言 <lb ed="X" n="0784b09"/><lb ed="R104" n="0306b09"/>修四禅八定者。梵语禅那。此云静虑。法苑章云。静 <lb ed="X" n="0784b10"/><lb ed="R104" n="0306b10"/>者。性離嚣尘沉浮等障。虑者。专心一志。筹度境门。 <lb ed="X" n="0784b11"/><lb ed="R104" n="0306b11"/>然诸无色定有静无虑。纯定心故。欲界等持。有虑 <lb ed="X" n="0784b12"/><lb ed="R104" n="0306b12"/>无静。多散动故。唯色界中静虑均平。故得此名。言 <lb ed="X" n="0784b13"/><lb ed="R104" n="0306b13"/>四禅者。一有寻有伺静虑。寻伺。亦名觉观。对治欲 <lb ed="X" n="0784b14"/><lb ed="R104" n="0306b14"/>界恶不善法故。然寻约粗相。伺约细相。二无寻无 <lb ed="X" n="0784b15"/><lb ed="R104" n="0306b15"/>伺静虑離前初禅觉观之心。生欢喜故。三離喜静 <lb ed="X" n="0784b16"/><lb ed="R104" n="0306b16"/>虑。離前二禅喜心。忧喜双忘。住于乐受故。四離喜 <lb ed="X" n="0784b17"/><lb ed="R104" n="0306b17"/>乐静虑離前三禅喜乐。苦乐双忘故。言八定者。四 <lb ed="X" n="0784b18"/><lb ed="R104" n="0306b18"/>禅之後。加无色四空定。谓一者空无边处定。前色 <lb ed="X" n="0784b19"/><lb ed="R104" n="0307a01"/>界中所有色想。今皆超越。住无边空处故。二识无 <lb ed="X" n="0784b20"/><lb ed="R104" n="0307a02"/>边处定。前色与空。皆不離识。今皆超越。唯住无边 <lb ed="X" n="0784b21"/><lb ed="R104" n="0307a03"/>识故。三无所有处定。前有识可住。今识亦不可得。 <lb ed="X" n="0784b22"/><lb ed="R104" n="0307a04"/>若心若境。皆无所有故。四非想非非想处定。前能 <lb ed="X" n="0784b23"/><lb ed="R104" n="0307a05"/>離心识之想。今亦无故。此与四禅俱名定者。以四 <lb ed="X" n="0784b24"/><lb ed="R104" n="0307a06"/>禅中有一分定義。故得定名。言生色无色界者。由 <pb ed="X" xml:id="X58.1033.0784c" n="0784c"/> <lb ed="X" n="0784c01"/><lb ed="R104" n="0307a07"/>修四禅。得生色界。谓有五蕴色身。故名色界。其十 <lb ed="X" n="0784c02"/><lb ed="R104" n="0307a08"/>八天者。谓初禅三天。一梵众天。即梵王人民。二梵 <lb ed="X" n="0784c03"/><lb ed="R104" n="0307a09"/>辅天。即梵王臣佐。三大梵天。即是梵王。然此三天。 <lb ed="X" n="0784c04"/><lb ed="R104" n="0307a10"/>皆寿一劫。自此<anchor xml:id="nkr_note_add_0784c0401" n="0784c0401"/><anchor xml:id="beg0784c0401" n="0784c0401"/>已<anchor xml:id="end0784c0401"/>上。身衣随意。无复男女。<anchor xml:id="nkr_note_add_0784c0402" n="0784c0402"/><anchor xml:id="beg0784c0402" n="0784c0402"/>但<anchor xml:id="end0784c0402"/>以禅 <lb ed="X" n="0784c05"/><lb ed="R104" n="0307a11"/>定法喜为食。内有觉观心故。外感火灾所壞。二禅。 <lb ed="X" n="0784c06"/><lb ed="R104" n="0307a12"/>少光。无量光。光音。三天。寿命二劫。内有喜故。外感 <lb ed="X" n="0784c07"/><lb ed="R104" n="0307a13"/>水灾所壞。三禅。少净。无量净。遍净。三天。寿名三劫。 <lb ed="X" n="0784c08"/><lb ed="R104" n="0307a14"/>内有乐故。风灾所壞。四禅。九天。无雲。福生。廣果。三 <lb ed="X" n="0784c09"/><lb ed="R104" n="0307a15"/>天。寿四劫。无想天。五百劫。无烦天。千劫。无热天。二 <lb ed="X" n="0784c10"/><lb ed="R104" n="0307a16"/>千劫。善现天。三千劫。善见天。四千劫。色究竟天。五 <lb ed="X" n="0784c11"/><lb ed="R104" n="0307a17"/>千劫。修後四定。生无色界。言无色者谓无粗色蕴。 <lb ed="X" n="0784c12"/><lb ed="R104" n="0307a18"/>但有四蕴心。及心所依定。而住。名无色界。其四天 <lb ed="X" n="0784c13"/><lb ed="R104" n="0307b01"/>者。一空无边处天。寿一万劫。二识无边处天。寿二 <lb ed="X" n="0784c14"/><lb ed="R104" n="0307b02"/>万劫。三无所有处天。寿四万二千劫。四非想天。寿 <lb ed="X" n="0784c15"/><lb ed="R104" n="0307b03"/>八万四千劫。</p> <lb ed="X" n="0784c16"/><lb ed="R104" n="0307b04"/><p xml:id="pX58p0784c1601"><note place="inline">三涂天人。类趣各别。欲色无色。依地有殊。注言见闻不及者。天堂地狱鬼趣。孔老不谈。俗眼不见故也。天 <lb ed="X" n="0784c17"/><lb ed="R104" n="0307b05"/>为本。人畜为末。世人但知人畜草木依天所生。不知人畜从自业招。妄谓天生。是不知末。况能知彼天等 <lb ed="X" n="0784c18"/><lb ed="R104" n="0307b06"/>果为何物。纵若说者。不过但云淸气上陞。高明悠久。无声无臭以为至极。更不信有<persName>佛</persName>教所说能尽天地 <lb ed="X" n="0784c19"/><lb ed="R104" n="0307b07"/>之实者。故曰况肯穷本。岂复能知空生大觉。如海一沤者乎</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0784c20"/><lb ed="R104" n="0307b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0784c2001">故名人天教也<note place="inline">然业有三种。一恶。二善。三不动。报有三时。现报。生报。後报</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0784c21"/><lb ed="R104" n="0307b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0784c2101"><note place="inline">注辨业报差别也。业以造作为義。然体有假实。身语是假。思是实体。然思有三种。谓审虑。决定。动发。正取 <lb ed="X" n="0784c22"/><lb ed="R104" n="0307b10"/>动发。方成业道。谓动身思。是身之实。发语思。是语之实。审决二思。但是方便。注一恶者。即前三品十恶是。 <lb ed="X" n="0784c23"/><lb ed="R104" n="0307b11"/>二善者。即前五戒十善等是。三不动业者。即前四禅八定。对欲界散动。得不动名。言报亦有三时等者。报 <lb ed="X" n="0784c24"/><lb ed="R104" n="0307b12"/>以酬因为義。现报者。现在作恶作善。现身受报。如服狼虎药。立时见效此约极猛利心作业。故得现报。如 <pb ed="X" xml:id="X58.1033.0785a" n="0785a"/> <lb ed="X" n="0785a01"/><lb ed="R104" n="0307b13"/>琉璃王诛灭释种。生陷阿鼻法照和尙专念弥陀。生归极乐。更不历中有身也。二生报者。今生作业。来生 <lb ed="X" n="0785a02"/><lb ed="R104" n="0307b14"/>受报。如今岁种麦。来岁收刈。三後报者。今生作业隔生方受。如负二人债。强者先牵。善轻恶重。则先受恶 <lb ed="X" n="0785a03"/><lb ed="R104" n="0307b15"/>报。恶轻善重。则先受善报。则以後受者。为後报矣。此约善恶间杂。复由轻重分先後耳。馀经论说。此三之 <lb ed="X" n="0785a04"/><lb ed="R104" n="0307b16"/>外。复有不定报对时料拣。复有四句。谓一时定报不定。二报定时不定。三时报俱定。四时报俱不定等</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0785a05"/><lb ed="R104" n="0307b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0785a0501">據此教中。业为身本。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0785a06"/><lb ed="R104" n="0307b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0785a0601">但知此身从业而招。更不推业从何来。良由根钝。 <lb ed="X" n="0785a07"/><lb ed="R104" n="0308a01"/>未能穷究。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0785a08"/><lb ed="R104" n="0308a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0785a0801">今诘之曰。既由造业受五道身。未审谁人造业。谁人 <lb ed="X" n="0785a09"/><lb ed="R104" n="0308a03"/>受报。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0785a10"/><lb ed="R104" n="0308a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0785a1001">谁造谁受。总诘也。彼应答云。是我身心能造。故下 <lb ed="X" n="0785a11"/><lb ed="R104" n="0308a05"/>别难也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0785a12"/><lb ed="R104" n="0308a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0785a1201">若此眼耳手足能造业者。初死之人。眼耳手足宛然。 <lb ed="X" n="0785a13"/><lb ed="R104" n="0308a07"/>何不见闻造作。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0785a14"/><lb ed="R104" n="0308a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0785a1401">此难身也。由彼不了身等是假。执为实能造。故招 <lb ed="X" n="0785a15"/><lb ed="R104" n="0308a09"/>此难。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0785a16"/><lb ed="R104" n="0308a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0785a1601">若言心作。何者是心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0785a17"/><lb ed="R104" n="0308a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0785a1701">此难心也。<persName>佛</persName>教说心。凡有四种。一肉团心。五脏中 <lb ed="X" n="0785a18"/><lb ed="R104" n="0308a12"/>火也。二缘虑心。通八种识。俱能缘虑自分境故。三 <lb ed="X" n="0785a19"/><lb ed="R104" n="0308a13"/>集起心。唯赖耶识。集诸种子。起现行故。四坚实心。 <lb ed="X" n="0785a20"/><lb ed="R104" n="0308a14"/>即<persName>如来</persName>藏性是也。今人天機。不知後三。故招此难。 <lb ed="X" n="0785a21"/><lb ed="R104" n="0308a15"/>此与世俗言心大同。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0785a22"/><lb ed="R104" n="0308a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0785a2201">若言肉心。肉心有质。繫于身内。如何速入眼耳。辨外 <lb ed="X" n="0785a23"/><lb ed="R104" n="0308a17"/>是非。是非不知。因何取捨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0785a24"/><lb ed="R104" n="0308a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0785a2401">言有质者。以肉团心。属色法故。但是心等所依。无 <pb ed="X" xml:id="X58.1033.0785b" n="0785b"/> <lb ed="X" n="0785b01"/><lb ed="R104" n="0308b01"/>实作用。如何速入眼耳耶。然<persName>佛</persName>说第六意识。有二 <lb ed="X" n="0785b02"/><lb ed="R104" n="0308b02"/>義用。一与五识俱行。如眼缘色时。意亦缘色。分别 <lb ed="X" n="0785b03"/><lb ed="R104" n="0308b03"/>皂白。起殊勝解。耳缘声等。例亦如之。二不与五识 <lb ed="X" n="0785b04"/><lb ed="R104" n="0308b04"/>俱。名独头意。如前五不缘境时。内自思等。今人天 <lb ed="X" n="0785b05"/><lb ed="R104" n="0308b05"/>教。不知缘外境者。是意识作用。执以为心。故招此 <lb ed="X" n="0785b06"/><lb ed="R104" n="0308b06"/>难。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0785b07"/><lb ed="R104" n="0308b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0785b0701">且心与眼耳手足俱为质碍。岂得内外相通。运动应 <lb ed="X" n="0785b08"/><lb ed="R104" n="0308b08"/>接。同造业缘。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0785b09"/><lb ed="R104" n="0308b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0785b0901">显肉团心无作用也。如其有用。肺等应然。则诸<anchor xml:id="nkr_note_add_0785b0901" n="0785b0901"/><anchor xml:id="beg0785b0901" n="0785b0901"/>已<anchor xml:id="end0785b0901"/> <lb ed="X" n="0785b10"/><lb ed="R104" n="0308b10"/>死。应能缘虑。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0785b11"/><lb ed="R104" n="0308b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0785b1101">若言。但是喜怒爱恶。发动身口。令造业者。喜怒等情。 <lb ed="X" n="0785b12"/><lb ed="R104" n="0308b12"/>乍起乍灭。自无其体。将何为主。而作业耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0785b13"/><lb ed="R104" n="0308b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0785b1301">迷心者。往往认情为心。遂谓心能喜怒爱恶。发动 <lb ed="X" n="0785b14"/><lb ed="R104" n="0308b14"/>身口。故能造義。不知喜怒等。但是意识心所法也。 <lb ed="X" n="0785b15"/><lb ed="R104" n="0308b15"/>岂可以心所为心王耶。且喜怒等情。乍起乍灭。对 <lb ed="X" n="0785b16"/><lb ed="R104" n="0308b16"/>顺情境。则喜则爱。对违情境。则怒则恶。境来则起。 <lb ed="X" n="0785b17"/><lb ed="R104" n="0308b17"/>境去则灭。而心体常恒。本无起灭。若境去心无。心 <lb ed="X" n="0785b18"/><lb ed="R104" n="0308b18"/>即断灭。谁为主宰。而作业耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0785b19"/><lb ed="R104" n="0309a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0785b1901">设言。不应如此别别推寻。都是我身心能造业者。此 <lb ed="X" n="0785b20"/><lb ed="R104" n="0309a02"/>身<anchor xml:id="nkr_note_add_0785b2001" n="0785b2001"/><anchor xml:id="beg0785b2001" n="0785b2001"/>已<anchor xml:id="end0785b2001"/>死。谁受苦乐之报。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0785b21"/><lb ed="R104" n="0309a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0785b2101">前将身心分破。此将身心合破也。设彼救云。不应 <lb ed="X" n="0785b22"/><lb ed="R104" n="0309a04"/>如此别别推寻。都是我身我心。总合能造。然则身 <lb ed="X" n="0785b23"/><lb ed="R104" n="0309a05"/>死心灭。谁受报耶。彼若许心不灭。则无此难。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0785b24"/><lb ed="R104" n="0309a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0785b2401">若言。死後更有身者。岂有今日身心造罪修福。令他 <pb ed="X" xml:id="X58.1033.0785c" n="0785c"/> <lb ed="X" n="0785c01"/><lb ed="R104" n="0309a07"/>後世身心受苦受乐。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0785c02"/><lb ed="R104" n="0309a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0785c0201">设彼救云。前身虽死。仍有後身。前身造业。後身受 <lb ed="X" n="0785c03"/><lb ed="R104" n="0309a09"/>报。复有何过。难云。若心不灭。自作自受。属于一人。 <lb ed="X" n="0785c04"/><lb ed="R104" n="0309a10"/>于理则可。汝今既执身心俱灭。则後身心非前身 <lb ed="X" n="0785c05"/><lb ed="R104" n="0309a11"/>心。不应彼作而令此受。其犹前官枉法。後官被黜。 <lb ed="X" n="0785c06"/><lb ed="R104" n="0309a12"/>安有此理。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0785c07"/><lb ed="R104" n="0309a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0785c0701">據此。则修福者屈甚。造业者幸甚。如何神理如此无 <lb ed="X" n="0785c08"/><lb ed="R104" n="0309a14"/>道。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0785c09"/><lb ed="R104" n="0309a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0785c0901">现身修福。而由前身所造恶故。令现受苦。不亦冤 <lb ed="X" n="0785c10"/><lb ed="R104" n="0309a16"/>乎。现身行恶。而以前身善故。得享其福。不亦倖乎。 <lb ed="X" n="0785c11"/><lb ed="R104" n="0309a17"/>理神者。即业理也。业由心造。故得名神。神理至公。 <lb ed="X" n="0785c12"/><lb ed="R104" n="0309a18"/>必不如此枉滥。但自彼宗不能深究。率情而论。故 <lb ed="X" n="0785c13"/><lb ed="R104" n="0309b01"/>似枉也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0785c14"/><lb ed="R104" n="0309b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX58p0785c1401">故知但习此教。虽信业缘不达身本。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0785c15"/><lb ed="R104" n="0309b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX58p0785c1501">结显前宗未了也。既信业报。则勝前儒老唯执自 <lb ed="X" n="0785c16"/><lb ed="R104" n="0309b04"/>然气命等。但不知业由心造。心法刹那。自类相续 <lb ed="X" n="0785c17"/><lb ed="R104" n="0309b05"/>故云不达身本也。前後论意。皆蹑迹相破。如此人 <lb ed="X" n="0785c18"/><lb ed="R104" n="0309b06"/>天宗之以业报破。业报即是儒道所迷。故但擧业 <lb ed="X" n="0785c19"/><lb ed="R104" n="0309b07"/>报足破之矣。未达色心从缘等。是此教所迷。後即 <lb ed="X" n="0785c20"/><lb ed="R104" n="0309b08"/>以小乘复为能破。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0785c21"/><lb ed="R104" n="0309b09"/> <lb ed="X" n="0785c22"/><lb ed="R104" n="0309b10"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>花严原人论卷上<note place="inline">终</note></cb:jhead></cb:juan> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0774c0801" to="#end0774c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0774c1801" to="#end0774c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0774c2201" to="#end0774c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0775a2001" to="#end0775a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0775b1401" to="#end0775b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0775c1301" to="#end0775c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0776a1001" to="#end0776a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0776a1601" to="#end0776a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0777a1701" to="#end0777a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">却</lem><rdg wit="#wit.orig">隙</rdg></app> <app from="#beg0777b0501" to="#end0777b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0777b0801" to="#end0777b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0777b2001" to="#end0777b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0778b0901" to="#end0778b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0778c0701" to="#end0778c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0779a1901" to="#end0779a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0779a2101" to="#end0779a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">骸<note type="cf1">X58n1032_p0747a01</note></lem><rdg wit="#wit.orig">骇</rdg></app> <app from="#beg0779b1901" to="#end0779b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0779b1902" to="#end0779b1902"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0779b2101" to="#end0779b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">陕</lem><rdg wit="#wit.orig">狭</rdg></app> <app from="#beg0779b2301" to="#end0779b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0779b2401" to="#end0779b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">陕</lem><rdg wit="#wit.orig">狭</rdg></app> <app from="#beg0779c0101" to="#end0779c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">陕</lem><rdg wit="#wit.orig">狭</rdg></app> <app from="#beg0779c0601" to="#end0779c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0779c1001" to="#end0779c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0780a1001" to="#end0780a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0780b0601" to="#end0780b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0780b1401" to="#end0780b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0780b2001" to="#end0780b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0781b1701" to="#end0781b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">刺</lem><rdg wit="#wit.orig">剌</rdg></app> <app from="#beg0781b2201" to="#end0781b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">刺</lem><rdg wit="#wit.orig">剌</rdg></app> <app from="#beg0781c0301" to="#end0781c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0782b0401" to="#end0782b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0782b0402" to="#end0782b0402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0782c1701" to="#end0782c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">刺</lem><rdg wit="#wit.orig">剌</rdg></app> <app from="#beg0783b0101" to="#end0783b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0783c1301" to="#end0783c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">谄<note type="cf1">T10n0279_p0185b25</note></lem><rdg wit="#wit.orig">谄</rdg></app> <app from="#beg0783c2301" to="#end0783c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0784c0401" to="#end0784c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0784c0402" to="#end0784c0402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0785b0901" to="#end0785b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0785b2001" to="#end0785b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0774c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0774c0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0774c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0774c1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0774c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0774c2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0775a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0775a2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0775b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0775b1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0775c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0775c1301">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0776a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0776a1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0776a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0776a1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0777a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0777a1701">却【CB】，隙【卍续】</note> <note n="0777b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0777b0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0777b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0777b0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0777b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0777b2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0778b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0778b0901">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0778c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0778c0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0779a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0779a1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0779a2101" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X58.0779a21.16" target="#nkr_note_add_0779a2101">骸【CB】，骇【卍续】</note> <note n="0779b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0779b1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0779b1902" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0779b1902">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0779b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0779b2101">陕【CB】，狭【卍续】</note> <note n="0779b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0779b2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0779b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0779b2401">陕【CB】，狭【卍续】</note> <note n="0779c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0779c0101">陕【CB】，狭【卍续】</note> <note n="0779c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0779c0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0779c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0779c1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0780a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0780a1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0780b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0780b0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0780b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0780b1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0780b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0780b2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0781b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0781b1701">刺【CB】，剌【卍续】</note> <note n="0781b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0781b2201">刺【CB】，剌【卍续】</note> <note n="0781c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0781c0301">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0782b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0782b0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0782b0402" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0782b0402">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0782c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0782c1701">刺【CB】，剌【卍续】</note> <note n="0783b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0783b0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0783c1301" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X58.0783c13.16" target="#nkr_note_add_0783c1301">谄【CB】，谄【卍续】</note> <note n="0783c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0783c2301">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0784c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0784c0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0784c0402" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0784c0402">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0785b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0785b0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0785b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0785b2001">已【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>